تحلیل و تبیین پانصد نامۀ اسارت با توجه به ادبیات اسارتگاهی

زمینه و هدف: هر انقلاب و تحول اجتماعی بر همۀ مناسبات زندگی انسان تاثیر میگذارد. رخدادهای بزرگی چون انقلاب و جنگ فقط ابعاد سیاسی و اجتماعی را تغییر نمیدهند، بلکه در قلمرو هنر نیز دگرگونی می‌آفرینند و ادبیات ‌بعنوان یکی از زیرشاخه‌های هنر دچار تحول و دگرگونی میشود و از آن مفهوم جدیدی به نام ادبیات پایداری شکل میگیرد. این ادبیات در درون خود به شاخه‌های مختلفی تقسیم میشود که ادبیات اسارتگاهی یکی از آنهاست. ادبیات اسارتگاهی برآیند تجربۀ زیستۀ اسیران جنگی در اردوگاه‌هاست که در قالب نامه یا خاطره نمود مییابد. پرداختن به این ادبیات از این نظر ضرورت دارد که هنوز این ادبیات به‌اندازۀ کافی و لازم تحلیل و تبیین نشده و تجربۀ زیستۀ اسیران جنگی در اردوگاه‌های عراق بازتاب لازم را نیافته است. از حدود چهل هزار اسیر ایرانی در اردوگاههای عراق حدود ده میلیون نامه به خانواده‌هایشان ارسال ‌شده که ضرورت دارد محتوای این نامه‌ها برای بررسی ابعاد ادبیات اسارتگاهی تحلیل شوند. این پژوهش درصدد پاسخگویی به این سوال است که اسیران در شرایط سخت جنگی به چه چیزهایی می‌اندیشیدند و چه افکار و اندیشه‌ای در سر داشتند؟ در این مقاله تلاش شده پانصد نامه از نامه‌های اسارت تحلیل و تبیین شوند. این نامه‌ها پیش ‌از این توسط جمعیت هلال‌احمر ایران انتخاب ‌شده و در دو جلد کتاب انتشار یافته است. روش مطالعه: روش پژوهش تلفیقی از کمّی و کیفی و تحلیل محتوا با استفاده از آثار پدیدآمده در حوزۀ ادبیات اسارتگاهی است. یافته‌ها: اسیران جنگی در شرایط خاص زندگی خود به مفاهیمی چون خدا، ولایت، صبر و شکیبایی و توسل به ائمۀ اطهار، مقاومت، صبر و دعوت به شکیبایی و ایستادگی می‌اندیشیدند.نتیجه‌گیری: نامه‌های دوران اسارت فرهنگ استقامت و پایداری را بر سرزمین ایران و در قلب ایرانیها استوار ساخت. آنان در سختترین شرایط آموزه‌های دینی و الهی را بر خانواده‌ها گوشزد کرده، خود نیزَ عرفان نظری و عملی را آموختند و بدین ترتیب ادبیات حاکم برنامه‌ها گونۀ تازه‌ای از فرهنگ و ادبیات اسارتگاهی را پدید آورد که در نوع خودش کم‌نظیر است.