بررسی مولفه‌های عدالت اجتماعی و نگرش به زنان در کتابهای سیاست‌نامه، روضه‌العقول، سندبادنامه و فرائدالسلوک

زمینه و هدف: آثار ادبی از دیرباز یکی از منابع اصلی بررسی و تحلیلمسائل سیاسی و اجتماعی جوامع گذشته بوده ‌است. نویسندگان بعنوان قشر آگاه جامعه، این مسائل را در آثار خود بازتاب داده‌اند؛ از جملۀ این مشاهیر خواجه نظام‌الملک، محمد‌بن‌غازی ملطیوی، ظهیری سمرقندی و اسحاق‌بن ‌ابراهیم سجاسی هستند که در فواصل قرون پنجم تا هفتم هجری زیسته‌ و بواسطۀ حضور در مسند سیاست یا نشست‌وبرخاست با افراد مرتبط باسیاست و اجتماع، با زیر‌و‌بم زندگی واقعی جامعۀ عصر خویش آشنایی داشته‌اند. این پژوهش به مطالعه و بررسی مسائل اجتماعی بازتاب‌یافته در کتب سیاست‌نامه، روضه‌العقول، سندبادنامه و فرائدالسلوک پرداخته و مسائل اجتماعی را در قالب مولّفه‌های عدالت اجتماعی و زنان و کارکردهایشان بررسی نموده و میزان توجّه نویسندگان به مولّفه‌ها و شاخصه‌های آنها را نشان داده است.روش مطالعه: این پژوهش بشیوۀ اسنادی همراه با تحلیل کمّی و کیفیانجام گرفته است.یافته‌ها: در چهار اثر مذکور نگرش به مفهوم عدالت اجتماعی و امور زنان تقریباً یکسان است.نتیجه‌گیری: توجه به مولفۀ عدالت اجتماعی در کتاب سیاست‌نامه بیشتر بوده و از این میان توجه به تظلّم و دادخواهی قابل توجه است و در سه کتابدیگر بیشتر به حمایت از محرومان توجه شده است. از نظر مسائل زنان نیز خواجه نظام‌الملک بیشتر به کمخردی زنان نظر داشته و مولف فرائدالسلوک حیا و وفای زنان را مورد توجه قرار داده است. در سندبادنامه نیز بسامد اشاره به زنان کم‎عقل و هوسران بیشتر است و در روضه‌العقول زنان کم‎عقل، هوسران و خردمند با بسامد یکسان مطرح شده‌اند.