بررسی سطح فکری شاهنامۀ فردوسی مطالعۀ موردی: غایت امر سیاسی در شاهنامه و مقایسه‌ای با تئوریهای نوین

زمینه و هدف: یکی از مهمترین دغدغه‌‌های اندیشمندان سیاسی، مشخص کردن غایت امر سیاست است. این فرایند از اهمیت بالایی برخوردار میباشد؛ چرا که پایه‌ای برای شناسایی نهادها و تدارک معیاری برای ارزیابی نهادهای سیاسی و کشف شیوه‌های مشروع اعمال قدرت است. اهمیت اصلی این نوشتار نیز از این جهت میباشد که تحلیل متن شاهنامه بعنوان یکی از کتابهای کهن و بررسی شیوۀ‌ حکمرانی ایرانیان باستان در کنار مقایسۀ آن با تئوریهای سیاسی نوین، میتواند به بومی کردن دانش سیاسی در حوزه‌های مربوط به غایت امر سیاسی در ایران کمک شایانی کند. بدین منظور در این پژوهش بدنبال پاسخ به این پرسش هستیم که شاهنامه بعنوان یکی از منابع دست‌اول سنت سیاسی ایران باستان، چه تشابهاتی با تئوریهای نوین علم سیاست دارد؟ و غایت امر سیاسی در شیوۀ کشورداری چه مواردی بوده و چگونه به اجرا درمی‌آمدند؟روش مطالعه: برای بررسی و تحقق این امر و فهم چیستی غایت امر سیاسی در شاهنامه در نظام فکری شاهنامه، از روش تفسیر و خوانش متن استفاده میشود تا بواسطۀ آن غایتهای امر سیاسی در شاهنامه بررسی و کنکاش ‌شود.یافته‌ها: در این حوزه پیشینۀ تامل در باب غایت امر سیاسی در ایران به زمان زرتشت و اوستا بازمیگردد و پس از آن فکر سیاسی در باب غایت امر سیاسی در ایران باستان بصورت اندرزنامه و خداینامه بیان شده است. در این میان شاهنامۀ فردوسی بعنوان یکی از خداینامه‌های کهن ایرانی که پس از اسلام از نثر به نظم درآمد، گویای اندیشۀ سیاسی ایرانیان در باب غایت سیاست است.نتیجه‌گیری: در منظومۀ فکر سیاسی شاهنامه، غایتهای سیاسی متعددی همراستا با تئوریهای نوین علم سیاست در آیین کشورداری ترسیم شده است، همچون امنیت، رفاه و آبادانی، تربیت و پرورش شهروندان، آزادی و مردمداری، عدالت و حفظ پایگاه‌های طبقاتی، که همه به نحوی بسیار سیستمیک در گزاره‌های شاهنامه درجهت کارمدی هدایت کشور و بهروزی شهروندان ترسیم شده که با اجرای آن تعالی و سعادت جامعه بدست‌آمدنی میشود.