تحلیل‌ استعاره های مفهومی قدرت و خوشه‌های معنایی مرتبط با آن در شاهنامۀ فردوسی

استعاره در دیدگاه کلاسیک، از زبان تفکیک‌پذیر بوده و آرایه‌ای برای پیرایه ‌بندی کلام بوده است که به صورت از پیش اندیشیده به زبان وارد میشده، تا اینکه بر اساس نظریه استعاره مفهومیِ لیکاف و جانسون (1980) بیان شد که استعاره صرفاً امری زبانی نیست و نظام مفهومی انسان، اساساً استعاری است و استعاره اغلب به طور ناخودآگاه برای مفهوم ‌سازی بسیاری از مفاهیم انتزاعی حتی در زندگی روزمره بشر کاربرد دارد. مقالۀ پیش رو با هدف شناسایی انواع استعاره ‌های مفهومی قدرت و خوشه‌ های معنایی مرتبط باآن چون: جنگ، کین، ترس، خشم، داد و بیداد، تخت و تاج (نماد مفهوم انتزاعی سلطنت) و مرگ، در شاهنامۀ فردوسی به نگارش درآمد. مبنای نظری این مقاله نظریۀ لیکاف و جانسون دربارۀ استعاره مفهومی بوده است. با بررسی توصیفی انواع استعاره‌های مفهومی و استخراج نگاشتهای مرتبط با آن این نتیجه به دست آمد که فردوسی برای مفهوم‌سازی قدرت و خوشه ‌های مفهومی مرتبط با آن از حوزه ‌های ملموس مفاهیم عینی همچون اشیاء،مظروفات و بندرت از خوراک، مکان و جانداران برای حوزۀ مبدا بهره برده است. تحلیل آماری استعاره‌ های مفهومی نشان میدهد که استعاره‌ های «هستی شناختی» با 79.67 درصد از نظر کاربرد در رتبۀ نخست و «استعاره‌ های جهتی» با 17.07 درصد در رتبۀ بعدی قرار دارد و کمترین استفاده به «استعاره ‌های ساختاری» با 3.25 درصد اختصاص دارد.