بررسی سبکی و محتوایی حماسۀ تاریخی «ظفرنامه» اثر حمدالله مستوفی

دردورۀ مغول، به دلایل روحیات خاص مغولان، حذف خلافت عباسی، ضعف تمایلات ملی، تغییرتدریجی شرایط سیاسی-اجتماعی ایران و رواج نهضت تاریخ‌نویسی، از رونق حماسه‌های ملی کاسته شد و نظم حماسه‌های تاریخی رونق گرفت. ظفرنامه اثرحمدالله مستوفی، مهمترین حماسی تاریخی موجود است بالغ بر 75000بیت به بحر متقارب و منقسم بر سه قسمت(قسم اسلامی، قسم احکام دربارۀ تاریخ ایران، و قسم سلطانی دربارۀ تاریخ مغول) که به تقلید از شاهنامه و در ادامۀ آن یعنی از ظهور اسلام تا دورۀ مولف سروده شده است. در این مقاله که به روش کتابخانه‌ای نگاشته شده است، به منظور بررسی میزان تاثیرپذیری مستوفی از فردوسی و به هدف استخراج ویژگیهای زبانی، ادبی و فکری، این اثر به لحاظ سبک‌شناسی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته‌است. از مجموع 75000بیت اثر، از هز قسم دوهزار بیت (مجموعاً شش هزار بیت) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تحقیق نشان میدهد که از نظر زبانی و ادبی این اثر تقلیدی ازشاهنامه است. از نظر زبانی، کاربرد لغات عربی، ترکی و مغولی و واژگان کهن ایرانی؛ ساختار ناهمگون و غیریکدستی به اثر بخشیده است. از منظر نحوی نیز ویژگیهای سبک خراسانی و خصوصاً شاهنامه در آن دیده میشود. از نظر صورخیال به ترتیب تشبیه، اغراق، کنایه و استعاره دیده میشود .از نظر فکری نیز دقت مستوفی در ذکر وقایع و وجود جملات حاوی پند و حکمت قابل توجه است.