گستردگی و گوناگونی استفاده از تمثیل، یکی از ویژگیهای سبکی آثار منظوم جامی

هفت اورنگ جامی و سه دیوانش، سرشار از تمثیلها یا داستانهایتمثیلی است. در تحلیل جایگاه تمثیل در آثار منظوم جامی، کثرت، تنوع، کیفیت و نحوه به کار گیری تمثیل را میتوان یکی از ویژگیهای بارز سبکی شعر وی دانست که از آن به عنوان ابزاری مفید برای رساندن و تفهیم مطلب و توجیه ذهن مخاطب استفاده کرده است. تمثیل، چه کوتاه و چه بلند، ساختاری داستانی و روایی دارد و در این پژوهش، با بررسی کمّیت و کیفیت تمثیلهای موجود در اشعار جامی، محاسن، نوآوریها و معایبشان، به تحلیل صوری و محتوایی شش تمثیل برگزیده از آثار منظوم جامی پرداخته شده است. در تحلیل صوری، با پرداختن به نوع تمثیل و کاهش دادن حکایات تمثیلی به چکیده نحوی، فضاسازی برای رویارویی شخصیتها و توصیفهای دقیق و رسای فضا و شخصیتهای داستان را بررسی کرده ایم و در تحلیل محتوایی به ابیات پیش زمینه تمثیل، تمنّا و خواسته شخصیت داستان، الزام و قانون موجود در فضای داستان، برخورد تمنّا و الزام و پیام تمثیل پرداخته ایم. تحلیل صوری این تمثیلها، با بررسی کثرت ابیات، تنوع موضوعات وتوصیفهای دقیق و رسا، کارآیی بلاغی تمثیل در رساندن پیام شاعر را نشان میدهد و تحلیل محتوایی آنها، با پرداختن به کیفیت مطلوب رساندن پیام، نظر عرفانی جامی را تبیین میکند.