تحول مضمون «عشق به وطن» در شعر معاصر تاجیکستان

در مقالۀ حاضر‌، با توجه به تاریخ کهنسال تاجیکستان، ابتدا به خاستگاه تاجیکان و پیشینۀ ادبی این سرزمین پرداخته شده است. سوال اصلی پژوهش، آن است که؛ مضمون عشق به وطن، در شعر معاصر این دیار (از انقلاب اکتبر1917م به بعد) با توجه به دگرگونیهای سیاسی- اجتماعی، دچار چگونه تحولاتی شده است؟ موضوع اخیر، با بررسی مضامین شعری ازشاعران برجستۀ معاصر تاجیک، ارزیابی شده است. نتایج بررسیهای این پژوهش، که به شیوۀ تحلیلی- توصیفی فراهم آمده، نشان میدهد، در مضمون مورد نظر، با توجه به سیر تاریخی و دگرگونیهای سیاسی- اجتماعی در دوره های متفاوت ادبیات معاصر تاجیک، تحولات بسیاری ایجاد شده است، به‌عبارتی، مفهوم وطن در هر دوره از ادبیات معاصر این سرزمین، در حوزۀ معنایی خاصی قابل بررسی است. در دورۀ تسلط شوروی سابق، تحت تاثیر مکتب رئالیسم سوسیالیستی، مقصود از وطن، سرزمین بزرگ شوراها - اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی- است، به ویژه در دورۀ جنگ جهانی دوم (1945م -1941م )، اما مضمون فوق، پس از فروپاشی شوروی (از1991م) و از بین رفتن سانسورهای حکومتی، اندک اندک دارای مفاهیم گسترده تری شده است. مفاهیمی چون: ستایش سرزمین نیاکان- ایران- ، ستایش وطن، همراه با اندوه و تاسف که ناشی از سرخوردگی های سیاسی- اجتماعی ست و نیز انتقاد از سرگذشت تاریخی تاجیکان.