ملاکهای کاربردشناسی تمایز واژه‌های چندمعنا و متشابه (با تکیه بر شواهد شعری از لغت‌نامۀ دهخدا)

این مقاله کوششی است در به‌دست دادن ملاکهای کاربردشناسی برای تشخیص واژه‌های چندمعنا و متشابه. ذکر وجوه تفارق واژه‌های چندمعنا و متشابه از مباحث رایج در کتب و برخی مقالات معنی‌شناسی است امّا ملاکهایی که زبانشناسان در این زمینه مطرح کرده‌اند وقتی محک تجربه به میان میآید، چندان راهگشا نیست. شیوه‌ای که این مقاله پیشنهادمیکند مبتنی بر بررسی دوبارۀ علل شکل‌گیری چندمعنایی در واژه‌هاست. چنان‌که با ارائۀ شواهد شعری از لغتنامۀ دهخدا تاکید میشود، روابط همنشینی واژه‌ها و بافتی زبانی که واژه درون آن جای میگیرد، از علل شکل‌گیری چندمعنایی در واژه‌هاست و از این رو، در بازشناختن واژه‌های چندمعنا از متشابه نیز از همین ملاکهای کاربردشناسی میتوان بهره برد. هرچند برخی معانی که مولفان لغتنامۀ دهخدا برای واژه‌ها آورده‌اند میتواند محلّ تردید باشد، شواهد شعری این لغتنامه برای بررسی و تحلیل روابط همنشینی و روابط معنایی یک واژه با واژه‌های همبافت گاه بسیار راهگشاست و ازین رو اساس قرار گرفته‌اند.به سبب گزینش واژه‌ها و شواهد شعری از لغتنامه، ارجاعی به متون داده‌نشده‌است.