نگرشی به تضادّ و تکرار، دو شیوه گفتاری سعدی در کلّیّات

چرا ساده‌ترین عناصر سخن‌سازی و سخن‌پردازی در کلامسعدی منجر به پیدایش هنری‌ترین گونه و ساخت ادبی میگردد؟ همانکه همه‌جا از آن با نام سهولت و امتناع و خصیصه بارز این شاعر و نویسنده و نظریه‌پرداز بزرگ قرن هفتم یاد میکنند. به رغم تکرار، مملّ و بر خلاف اصرار، مخلّ نیست! شاید در وهله نخست، علّت این امر، بیش از به کارگیری واژه‌های ساده، ساده به کار گرفتن واژه‌ها به نظر بیاید، که به تفصیل در طی این مقال در باب آن سخن خواهیم گفت. در این پژوهش برآنیم تا به بررسی و گشودن یکی از رمزگانهای زبانی و شگردهای بیانی سخن سعدی؛ یعنی تقابلهای دوشقّی (binary oppositions) یا دو انگاری (binarisme) و تکرارهای نهان‌شده بپردازیم که از پرکاربردترین اسلوبهای سخنوری در زبان ادبی جهان به شمار میرود.