رتبه‌بندی ایران بر اساس شاخص جامعه پایدار و بررسی روند آن به کمک روش تاپسیس

شاخص جامعه پایدار از 22 نمایه دربرگیرنده رفاه انسان، رفاه اقتصادی و رفاه محیط‌زیستی برای کشورهای جهان از سال 2006 تا 2016 در دسترس است. به کمک این داده‌ها و روش تاپسیس همراه با حساسیت‌سنجی، رتبه ایران برای این شاخص در مقایسه با شش کشور منتخب منطقه محاسبه شد و روند تغییرات آن نیز بررسی شد. مراحل اجرای تاپسیس و حساسیت‌سنجی در نرم‌افزار نوشته شده در پایتون با رابط کاربر آسان اجرا شد. نتایج نشان داد که در دو سال 2006 و 2016 میلادی وضعیت ایران از نظر شاخص جامعه پایدار در رتبه پنجم در مقایسه با کشورهای منتخب منطقه بود، حال آن که در سال 2010 در رتبه دوم قرار داشت. همچنین، نتایج نشان داد این رتبه‌بندی به شکل کلی در طی سال‌های 2006 تا 2016 برای ایران روند کاهشی داشته است. حساسیت‌سنجی با تغییر 50 درصدی در وزن‌های 22 نمایه مورد استفاده و تکرار 100000 بار در نرم‌افزار نشان داد نتایج حاصل از تاپسیس قبل و بعد از حساسیت‌سنجی تغییر چندانی نمی‌کند و این موضوع گویای قابلیت اتکای نتایج و داده‌های خام مورد استفاده است. همچنین، نرم‌افزار پایتون نوشته شده نقش خود را به خوبی در تسهیل انجام محاسبات نشان داد. به‌نظر می‌رسد طی دوره مورد بررسی تنزل یا ارتقای رتبه ایران از نظر شاخص جامعه پایدار بیشتر ناشی از نمایه‌های غذای کافی، توزیع درآمد و بدهی عمومی بوده است. از این‌رو، دولت و سازمان‌های مرتبط می‌توانند با تمرکز بر این نمایه‌‌ها موجب ارتقای وضعیت ایران از نظر این شاخص شوند.

ranking iran for sustainable society index and its trend using topsis

sustainable society index (ssi) includes 22 indicators covering human wellbeing, economic wellbeing and environmental wellbeing of 153 countries. using ssi data for the years 2006 to 2016 in topsis with sensitivity analysis, rank of iran and six selected countries were calculated and compared. the calculations were implemented in the developed python software package pysis with easy interface. results showed that in the year’s 2006 and 2016 iran ranked 5th compared to the selected countries whereas in the year 2010 iran enjoyed the second rank. during the study period iran suffered a general downward trend in terms of ssi. sensitivity analysis using 50% change in weights of the 22 indicators and 100,000 iterations in the pysis software indicated relative stability of the results and reliability of the data. the pysis software showed its capability for the required calculations including sensitivity analyses. it seems that for the studied period decrease or increase in the rank of iran for ssi were mainly related to the indicators sufficient food, income distribution and public debt. hence, the government and relevant bodies can focus on these selected indicators for increasing the ssi rank of the country.