پراکنش مکانی میکروپلاستیک‌ها در رسوبات سطحی دریاچه‌ مخزن سد زاینده‌رود

مطالعه‌ حاضر با هدف بررسی پراکنش مکانی میکروپلاستیک‌ها در رسوبات سطحی بستر مخزن سد زاینده‌رود به‌عنوان یکی از مهمترین منابع آب فلات مرکزی ایران انجام گرفت. بدین‌منظور نمونه‌برداری از رسوبات سطحی 20 ایستگاه در طول دریاچه‌ مخزن سد زاینده‌رود با استفاده از گرب اکمن انجام شد. جداسازی ذرات میکروپلاستیک از نظر خصوصیات فیزیکی شامل شکل، رنگ و اندازه انجام شد و نوع پلیمرها با طیف‌سنجی مادون قرمز فوریه (ft-ir) تعیین گردید. میانگین تراکم میکروپلاستیک‌ها در رسوبات سطحی مخزن سد زاینده‌رود (133/8±223/3ذره در کیلوگرم رسوب خشک) در مقایسه با سایر مناطق جهان، در حد متوسط قرار دارد. تحلیل الگوی توزیع مکانی تراکم میکروپلاستیک‌ها نشان داد که تراکم این ذرات از دیواره‌ سد به‌سمت ورودی دریاچه به‌صورت تدریجی افزایش می‌یابد. ذرات شناسایی‌شده تنوع زیادی از نظر رنگ، شکل و اندازه داشتند. بیشترین فراوانی به ذرات رشته‌ای (32/1±65/3%) و بی‌شکل (30/3±28/1%) اختصاص یافت. رنگ‌های غالب شامل قرمز (29/4±40/4%)، زرد (26/8±38/4%) و آبی (14/9±13/7%) بودند و اندازه‌ ذرات عمدتاً درمحدوده‌ 125 تا 500 میکرون قرار داشت. پلی‌پروپیلن (pp) بیشترین سهم را در میان پلیمرهای شناسایی‌شده داشت و پس از آن پلی‌وینیل‌کلراید (pvc) و پلی‌اتیلن (pe) در رتبه‌های بعدی قرار دارند. علاوه بر این، پلی‌استرهای آروماتیک مانند پلی‌بوتیلن‌ترفتالات (pbt) و پلی‌اتیلن‌نفتالات (pen) نیز در برخی نمونه‌ها شناسایی شدند. به‌طور کلی مخزن سد به‌عنوان عاملی موثر در ترسیب میکروپلاستیک‌ها در بخش‌های بالادست رودخانه‌ زاینده‌رود عمل کرده است. با این حال، اتخاذ و اجرای راهبردهای مدیریتی به‌منظور کاهش انتشار پلاستیک‌ها در مناطق بالادست حوضه ضروری به‌نظر می‌رسد.

spatial distribution of microplastics in surface sediments of the zayandehroud dam reservoir

the present study was conducted with the aim of investigating the spatial distribution of microplastics in surface sediments of the zayandehroud dam reservoir, as one of the most important sources of water in the central plateau of iran. for this purpose, surface sediment sampling was carried out at 20 stations along the zayandehroud dam reservoir using ekman grab. microplastic particles were separated based on their physical properties, including shape, color, and size, and the type of polymers was determined by fourier transform infrared spectroscopy (ft-ir). the average concentration of microplastics in the surface sediments of the zayandehroud dam reservoir (223.3±133.8 particles per kg of dry sediment) is medium compared to other regions of the world. the spatial distribution analysis of the microplastics density showed generally the pattern of increasing gradually from the dam wall towards the entrance of the lake. the detected particles had a great variety in terms of color, shape and size. the highest frequency was assigned to filamentous (65.3±32.1%) and amorphous particles (28.1±30.3%). the dominant colors included red (40.4%±29.4), yellow (38.4%±26.8), and blue (13.7%±14.9). the particle size was mainly in the range of 125 to 500 microns. the polypropylene (pp) was dominant among the identified polymers, followed by polyvinyl chloride (pvc) and polyethylene (pe). in addition, aromatic polyesters such as polybutylene terephthalate (pbt) and polyethylene naphthalate (pen) were also detected in some samples. in general, the dam has acted as an effective factor in the deposition of microplastics in the upstream parts of zayandehroud river. however, it seems necessary to adopt and implement management strategies in order to reduce the release of plastics in the upstream areas of the basin.