سنجش نگرش شهروندان نسبت به مدیریت سگ‌های پرسه‌زن آزاد در شهر تبریز: یک مطالعه‌ مقطعی

افزایش جمعیت سگ‌های پرسه‌زن آزاد در شهرهای ایران و پیامدهای ناشی از آن، بررسی نگرش عمومی نسبت به این مسئله را ضروری ساخته است. هدف پژوهش حاضر، سنجش نگرش شهروندان تبریز نسبت به مدیریت سگ‌های پرسه‌زن آزاد بود چراکه شناخت نگرش شهروندان می‌تواند مبنایی برای سیاست‌گذاری‌های موثر و انسانی‌تر در مدیریت جمعیت سگ‌های پرسه‌زن آزاد باشد. این مطالعه توصیفی-تحلیلی از نوع مقطعی در بازه‌ زمانی بهمن 1403 تا اردیبهشت 1404 بر روی 773 نفر از ساکنان شهر تبریز انجام شد که با روش نمونه‌گیری طبقه‌بندی شده‌ چندمرحله‌ای از 33 منطقه‌ شهری انتخاب شدند. داده‌ها با پرسشنامه‌ محقق‌ساخته شامل سه بخش گردآوری شد: متغیرهای جمعیت‌شناختی و تجربی، 17 گویه در چهار بعد نگرش (مداخلات غیرکشنده، نقش مردم در مدیریت، اهمیت مسئله و بازگردانی سگ‌ها به محیط) با مقیاس لیکرت 7 ‌درجه‌ای، و سوالات نیمه‌ساختار‌یافته درباره‌ ترجیحات مدیریتی. تحلیل داده‌ها با آزمون‌های تی‌مستقل و تحلیل واریانس یک‌طرفه انجام گرفت. میانگین سنی پاسخ‌دهندگان 42/27±14/78سال بود؛ 53/3٪ زن و 83/6٪ متاهل بودند. نتایج نشان داد بین زنان و مردان، متاهلان و مجردان، سرپرستان و سایر اعضای خانواده، و نیز براساس محل سکونت و تجربه‌ عقیم‌سازی حیوان تفاوت معنی‌داری در نگرش وجود داشت (0/01>p). آزمون anova نیز تفاوت معنی‌دار نگرش را بر حسب اعتقادات مذهبی، شغل، تحصیلات، درآمد، مواجهه با سگ‌ها و سابقه‌ غذارسانی نشان داد. نتایج نشان می‌دهد که سیاست‌گذاری موثر در این حوزه باید مبتنی بر آموزش عمومی، ارتقای آگاهی، اجرای مستمر برنامه‌های عقیم‌سازی و همکاری بین‌سازمانی باشد

public attitudes toward the management of stray dogs in tabriz: a cross-sectional study

the increasing population of stray dogs in iranian cities and its public health and social impacts underscore the need to understand public attitudes toward this issue. such insights can guide more humane and effective policies for managing stray dog populations. this study assessed the attitudes of tabriz residents toward stray dog management and examined demographic and experiential factors influencing their views. a cross-sectional descriptive-analytical study was conducted from february to may 2025 among 773 residents selected through multistage sampling from 33 districts. data were gathered using a validated questionnaire with three sections: demographic and experiential characteristics; 17 likert-scale items assessing four attitude dimensions (non-lethal interventions, public role, perceived importance of the issue, and returning dogs to the environment); and semi-structured questions on management preferences. data were analyzed using independent t-tests and one-way anova. the mean age of respondents was 42.27±14.78 years; 53.3% were women and 83.6% were married. significant differences in attitude were found by gender, marital status, head of household status, place of residence, and pet sterilization experience (p<0.01). anova indicated significant variations based on religious belief, occupation, education, income, exposure to stray dogs, and feeding experience. most participants favored humane strategies such as capture, vaccination, and sterilization over culling. public attitudes in tabriz were generally positive, supporting non-lethal, community-based, and participatory approaches. effective management requires public education, social participation, ongoing sterilization programs, and inter-agency coordination for sustainable and humane control of stray dog populations.