شناسایی پیشران‌های کلیدی اجتماعی-اکولوژیک مدیریت جامع حوزۀ آبخیز طالقان

مدیریت جامع حوزه‌ آبخیز (iwm) رویکردی جامع است که با هدف مدیریت هماهنگ منابع آب، خاک و پوشش گیاهی، به مسائل اقتصادی، اجتماعی و محیط‌زیستی به‌طور همزمان می‌پردازد. این پژوهش با هدف شناسایی پیشران‌های اجتماعی-اکولوژیک موثر بر مدیریت جامع حوزه‌ آبخیز طالقان انجام شده‌است. به‌منظور شناسایی پیشران‌های اجتماعی-اکولوژیک و استخراج و بررسی روابط میان پیشران‌های موثر بر مدیریت جامع حوزه‌ آبخیز طالقان از روش مرور منابع پژوهشی استفاده و با روش تحلیل شبکه به بررسی روابط میان پیشران‌های اثرگذار بر مدیریت جامع حوزه پرداخته شد. بدین‌منظور داده‌های جمع‌آوری‌شده با استفاده از نرم‌افزار ucinet 6 مورد بررسی و تحلیل قرار گرفتند. تحلیل شبکه‌ مدیریت یکپارچه‌ حوزه‌ آبخیز طالقان نشان داد که تراکم شبکه 21%، تمرکز شبکه 47/22%، دوسویگی 33/44% و انتقال‌پذیری شبکه 63/87% بود که تعاملات متقابل و انتقال آسان اطلاعات را نشان می‌دهد. میانگین فاصله‌ ژئودزیک نیز 2/085 بود که نزدیکی پیشران‌ها را بیان می‌کند. پیشران‌های مرکزی شامل نگرش‌های محیط‌زیستی، آموزش و آگاهی، مشارکت جامعه و سیاست‌های دولتی بودند که تاثیر مستقیمی بر مدیریت داشتند، در حالی‌که پیشران‌های پیرامونی مانند فرهنگ محلی، توسعه‌ اقتصادی و سیستم‌های قانونی به‌طور غیرمستقیم اثرگذار بودند. با توجه به چالش‌هایی مانند فرسایش خاک، تغییرات کاربری اراضی و آلودگی منابع آب که ناشی از عدم مدیریت موثر هستند، اتخاذ رویکردهای یکپارچه برای حل این ضرورت می‌یابد. بنابراین، این تحقیق می‌تواند مبنایی برای توسعه‌ سیاست‌ها و برنامه‌های مدیریتی موثر باشد که هدف آن حفظ منابع طبیعی و ارتقای کیفیت زندگی ساکنان منطقه است.

identification of key social-ecological drivers of integrated management of taleghan watershed

integrated watershed management (iwm) is an integrated approach that addresses economic, social, and environmental issues simultaneously with the aim of coordinated management of water, soil, and vegetation resources. this research was conducted with the goal of identifying the social and ecological drivers affecting the integrated management of the taleghan watershed. in order to identify the social and ecological drivers and extract and examine the relationships between the drivers affecting the integrated management of the taleghan watershed, the research literature review method was used, and the network analysis method was used to examine the relationships between the drivers affecting the comprehensive management of the watershed. for this purpose, the collected data were examined and analyzed using ucinet 6 software. analysis of the taleghan integrated watershed management network showed that the network density was 21%, the network concentration was 47.22%, the periphery was 33.44%, and the network transferability was 63.87%, which indicates mutual interactions and easy transfer of information. the average geodesic distance was 2.085, which indicates the proximity of the drivers. the central drivers included environmental attitudes, education and awareness, community participation, and government policies, which had a direct impact on management, while peripheral drivers such as local culture, economic development, and legal systems had an indirect impact. considering the challenges such as soil erosion, land use changes and water resource pollution that result from lack of effective management, adopting integrated approaches is essential to solve this need. therefore, this research can be a basis for developing effective management policies and programs that aim to preserve natural resources and improve the quality of life of the region’s residents.