تحلیل تاثیر تغییرات کاربری اراضی بر تشدید جزایر گرمایی شهری در استان گیلان

رشد جمعیت و توسعه‌ شهری منجر به تغییرات ساختاری و کارکردی چشم‌گیری در کاربری اراضی شده است که این تغییرات بر جذب تابش خورشیدی، بازتابش، تعرق-تبخیر و انتقال حرارت تاثیرگذارند. هدف این پژوهش، بررسی تاثیر کاربری اراضی بر دمای سطح زمین (lst) در سال‌های 1989 و 2023 است. برای این منظور، تصاویر ماهواره‌ای لندست 5 و 8 پردازش شده و نقشه‌های دمای سطح زمین با استفاده از رادیانس طیفی، دمای درخشندگی، شاخص‌های پوشش گیاهی و الگوریتم باند منفرد استخراج گردید. نقشه‌های کاربری اراضی نیز با روش طبقه‌بندی نظارت‌شده و الگوریتم حداکثر احتمال تهیه شد و دقت آنها با ضریب کاپا به‌ترتیب برای سال‌های 1989 و 2023 برابر با 0/86 و 0/84 تایید گردید. نتایج نشان داد میانگین دمای سطح زمین در مناطق مرکزی گیلان طی این دوره 4/66 درجه‌ سلسیوس افزایش یافته است. همچنین، اراضی شهری و فضاهای باز گسترش یافته‌اند، درحالی‌که پوشش گیاهی و پهنه‌های آبی کاهش یافته‌اند. تغییرات کاربری اراضی در ارتباط با دما نشان می‌دهد که کاربری‌هایی با دمای بیشتر (مانند اراضی شهری و فضاهای باز) افزایش و کاربری‌هایی با دمای کمتر (مانند پوشش گیاهی و پهنه‌های آبی) کاهش یافته‌اند. یافته‌های این پژوهش تاثیر چشم‌گیر تغییرات کاربری اراضی بر دمای سطح و اقلیم محلی را نشان می‌دهد و می‌تواند به‌عنوان مبنایی برای برنامه‌ریزی محیط‌زیستی و مدیریت پایدار شهری مورد استفاده قرار گیرد.

analysis of the impact of land use change on the intensification of urban heat islands in guilan province

urban development driven by population growth has led to significant structural and functional changes in land use, influencing solar radiation absorption, reflection, evapotranspiration, and heat transfer. this study aims to assess the impact of land use on land surface temperature (lst) in the years 1989 and 2023. landsat 5 and 8 satellite images were processed, and lst maps were derived using spectral radiance, brightness temperature, vegetation indices, and the single thermal band algorithm. land use maps were generated through supervised classification using the maximum likelihood algorithm, with overall accuracy confirmed by kappa coefficients of 0.86 (1989) and 0.84 (2023). results revealed an increase of 4.66°c in average lst over the study period. urban and open space areas expanded, while water bodies and vegetative cover decreased. the observed land use transitions correspond with a rise in high-temperature areas, specifically urban and open spaces, and a reduction in cooler zones such as water bodies and vegetation. these findings underscore the significant influence of land use dynamics on surface temperature and local climate conditions. the outcomes may serve as a basis for sustainable environmental planning and urban management strategies.