|
|
|
|
تدوین نظام تعلیم و تربیت عرفانی در اندیشۀ معصومعلیشاه بر مبنای آموزههای اهل بیت (ع)
|
|
|
|
|
|
|
|
نویسنده
|
شادپور آزاده ,محسنی نیا ناصر ,حجازی بهجت السادات
|
|
منبع
|
پژوهشنامه ادبيات تعليمي - 1403 - دوره : 16 - شماره : 64 - صفحه:78 -111
|
|
چکیده
|
در سنت عرفانی شیعی، تعلیم و تربیت نه صرفاً فرایندی معرفتی، بلکه امری وجودی، شهودی و مبتنی بر سلوک باطنی است. معصوم علی شاه، از چهره های شاخص عرفان امامیه در دورۀ قاجار، با اتکا به مبانی معرفتی اهل بیت (ع)، نظامی تربیتی- اخلاقی بنیان می نهد که عناصر اصلی آن شامل علم نوری، تواضع، حلم، سکوت و تهذیب نفس است. از منظر وی، عالم حقیقی نه صرفاً دارندۀ علوم رسمی و ظاهری، بلکه فردی است که با مجاهدت نفسانی، خشیت الهی و فروتنی، قابلیت دریافت علم لدنی را در خود پرورش داده و واسطۀ فیض الهی شده است. معصوم علی شاه در تقسیم بندی انسان ها، سه گروه را برمی شمارد: عالمان (که امامان معصوم(ع) نمونۀ اعلای آن اند)، متعلمان (شیعیان اهل بیت) و سایر مردم که در احادیث اهل بیت(ع) با عنوان «همج رعاع» توصیف شده اند. وی ویژگی هایی برای متعلمان حقیقی بیان می کند که تخلق به آن ها، فرد را در زمرۀ شیعیان واقعی قرار می دهد. آموزه های تربیتی او در دو ساحت عقیده و اخلاق قابل تحلیل اند: در بُعد اعتقادی، ایمان به وصایت اهل بیت (ع) به صورت متسلسل و با وجود نص الهی؛ و در بُعد اخلاقی، التزام به فضائلی چون صبر، حلم، تواضع، دنیاگریزی و سکوت، از جمله ارکان سلوک به شمار می روند. از دیدگاه او، تنها با تحقق این ویژگی هاست که سالک می تواند به تناسب ظرفیت خویش، حامل علم اهل بیت و وارث سیرت معنوی ایشان شود.
|
|
کلیدواژه
|
تعلیم و تربیت عرفانی، علم لدنی (نوری)، معصومعلیشاه، تربیت اهل بیت (ع)، طرائقالحقائق.
|
|
آدرس
|
دانشگاه شهید باهنر کرمان, ایران, دانشگاه شهید باهنر کرمان, گروه زبان و ادبیات فارسی, ایران, دانشگاه شهید باهنر کرمان, گروه زبان و ادبیات فارسی, ایران
|
|
پست الکترونیکی
|
hejazi@uk.ac.ir
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
developing a system of mystical education and training in the thought of ma'sum ali shah based on the teachings of the ahl al-bayt (as)
|
|
|
|
|
Authors
|
shadpoor azadeh ,mohseni nia naser ,hejazi bahjat sadat
|
|
Abstract
|
in the shi'i mystical tradition, education and training are not merely a cognitive process but an existential, experiential, and inward journey based on spiritual wayfaring. ma'sum ali shah, a prominent figure in imami gnosis during the qajar period, establishes an ethical educational system drawing upon the epistemological foundations of the ahl al-bayt (as). its main elements include luminous knowledge , humility, forbearance, silence, and self-purification. from his perspective, a true scholar is not merely someone possessing formal and exoteric knowledge, but an individual who, through spiritual striving, divine awe, and humility, cultivates the capacity to receive divinely bestowed knowledge and becomes a channel for divine grace. ma'sum ali shah categorizes people into three groups: scholars (of whom the infallible imams) are the ultimate examples), shi'ite learners (the followers of the ahl al-bayt), and other people, who are described in the narrations of the ahl al-bayt as common rabble. his educational teachings can be analyzed in two domains: belief and ethics. in the doctrinal dimension, faith in the succession of the ahl al-bayt (as) in an unbroken chain and with divine designation is paramount. in the ethical dimension, adherence to virtues such as patience, forbearance, humility, detachment from the world, and silence are considered pillars of the spiritual journey. from his viewpoint, it is only through the realization of these characteristics that the seeker can, according to their capacity, become a bearer of the knowledge of the ahl al-bayt and an heir to their spiritual .character
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|