تحلیل و بررسی میزان تمرکز بازار واردات تخته چندلا، تخته مورق و تخته زهوار در ایران

بیان مساله و اهداف: شناخت بازار واردات محصولات از نظر انحصار یا رقابت، اهمیت بالایی برای تصمیم گیرندگان و مدیران عرصه اقتصادی می‌تواند داشته باشد. در این زمینه بازارهای مختلف از نظر ساختاری برای هر محصول می‌تواند تشکیل شود که به‌طورکلی به بازار رقابتی انحصاری و انحصاری چندجانبه تقسیم می‌گردند. تجزیه و تحلیل این بازارها برای تصمیم‌گیری‌های مناسب توسط نهادهای مرتبط مستلزم شناخت ساختار آن است. برای اندازه‌گیری میزان تمرکز بازار شاخص‌های مختلفی وجود دارد. هدف از انجام این مطالعه محاسبه شاخص‌های تمرکز بازار واردات محصولات تخته چندلا، تخته مورق و تخته زهوار به ایران می‌باشد تا به دست اندرکاران و دولتمردان این صنعت جهت شناخت بازار تخته چندلا، تخته مورق و تخته زهوار و شناسایی پتانسیل تولید کمک نماید و برنامه‌ریزی مناسب‌تری برای بازار این محصولات ارائه گردد.مواد و روشها: در این تحقیق ابتدا میزان واردات این محصولات برای بازه زمانی 1392 تا 1401 مشخص شد. سپس سهم واردات در این بازه از هر کشور صادر کننده محصولات محاسبه و در ادامه به منظور شناخت وضعیت بازار واردات تخته چندلا، تخته مورق و تخته زهوار شاخص‌های تمرکز بازار مورد محاسبه قرار گرفت. با استفاده از شاخص‌های نسبت تمرکز چهار بنگاه، هرفیندال_هیرشمن، هال_تایدمن، نسبت جامع تمرکز صنعتی و هانا-کای، ساختار بازار برای بازه زمانی سال‌های 1392 لغایت1401 تحلیل شد.نتایج: طبق محاسبات انجام شده میانگین شاخص نسبت تمرکز چهار کشور میزان 94.93 درصد از کل واردات تخته چندلا، تخته مورق و تخته زهوار به کشور بوده است و نشان دهنده این است که بازار به انحصار کامل، نزدیک بوده است. دیگر شاخص‌ها نیز شامل شاخص هرفیندال–هیرشمن به مقدار5058.69، شاخص‌هال تایدمن به مقدار 46/. شاخص جامع تمرکز صنعتی به میزان 74/. شاخص‌هانا کی در مقادیرα برابر با 6/. به میزان 3.66، α برابر با 1.5 به میزان 2.53 و مقدارα برابر با 2.5 به میزان2.10 بوده است.نتیجه گیری: به طورکلی، نتایج به دست آمده حکایت از وجود انحصار چندجانبه در بازار تخته چندلا، تخته مورق و تخته زهوار دارد. وضعیت این انحصار با توجه به شرایط اقتصادی_سیاسی کشور در دوره مذکور نوسان داشته است ولی درکل، بازار تخته چندلا، تخته مورق و تخته زهوار از بازارهای انحصاری در ایران بوده و در این وضعیت بازار، کشورهای صادرکننده می‌توانند بر سر قیمت و میزان صادرات با یکدیگر ائتلاف نمایند و چنانچه ائتلافی بین کشورهای صادر کننده روی دهد با وجود انحصار چندجانبه این موضوع بیشتر به ضرر کشور واردکننده یعنی ایران خواهد بود.

analysis and study of the concentration of the import market for blockboard, laminboard, and battenboard in iran

problem definition and objectives: understanding the import market for the products in terms of monopoly and oligopoly or competition is crucial for decision-makers and managers in the economic field. in this context, the market structure for each product may vary and is generally categorized into competitive, monopoly, or multilateral monopoly markets. conducting market analysis for informed decision-making by relevant institutions requires a thorough understanding of market structure. various indicators can be used to measure market concentration. the purpose of this study is to calculate market concentration indices for blockboard, laminboard, and batten board imports to iran. the findings aim to assist industry stakeholders and government officials in understanding these markets, identifying production potential, and planning more effectively for these products.methodology: in this research, the amount of imports of these products for the period from 2013 to 2022 was first determined. then, the share of imports from each exporting country during this period was calculated. in order to understand the market situation for the import of blockboard, laminboard, and battenboard, the market concentration indicators were calculated. the analysis was conducted using the four firms concentration ratio, herfindahl-hirschman index, hall-tideman index, comprehensive industrial concentration index, and hanna-kai index. the market structure was examined for the period spanning 2013 to 2022.results: the calculations revealed that the average concentration ratio index for the top four countries accounted for 94.93% of the total imports of blockboard, laminboard, and battenboard to the country, indicating a market close to monopoly. other indices included the herfindahl-hirschman index at 5058.69, the hall-tideman index at 46.74, the comprehensive industrial concentration index at 3.66, and hanaki index in ɑ values 0.6, 1.5, and 2.5 obtained 3.66, 2.53, and 2.1, respectively.conclusion: overall, the results indicate the presence of an oligopoly in the blockboard, laminboard, and battenboard market. the degree of this monopoly has fluctuated in response to the country’s economic and political conditions during the studied period. however, in general, iran’s import market for blockboard, laminboard, and battenboard remains monopolistic. under these market conditions, exporting countries may form alliances to coordinate prices and export volumes. if such a coalition occurs, despite the oligopolistic nature of the market, it would be more detrimental to the importing country, iran.