سازمان همکاری شانگهای و بحران طالبانیسم در افغانستان: چالش هایی در توسعه همکاری ها

صلح یک نیاز اساسی بشر است، اما به لحاظ موقعیت ژئوپلیتیکی در بخش‌هایی از جهان، خشونت و افراط‌گرایی عامل اصلی نارضایتی ساکنان آن منطقه محسوب می‌شود. علاوه بر این، چالش‌ها و بی‌ثباتی در یک کشور باعث رخنه بی‌ثباتی در سراسر منطقه می‌شود. اخیراً با خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان به دلیل خلا قدرت، تسلط گروه بنیادگرای طالبان را در انظار جامعه بین‌الملل گشود. موضوعی که تاثیرات فوری امنیتی را ایجاد کرده و بی‌ثباتی‌ها و چالش‌هایی را بر توسعه همکاری‌های کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای فراهم آورد. از این منظر، مقاله حاضر تلاش می‌کند تا با تمسک بر نظریه مجموعه امنیتی منطقه‌ای و با رویکرد توصیفی- تحلیلی نسبت به این سوال پاسخگو باشد که سازمان همکاری شانگهای، با ظهور مجدد و قدرت‌یابی طالبان در افغانستان چه چالش‌هایی را پیشِ‌روی خود تجربه خواهد کرد؟ نتایج تحقیق نشان می‌‌دهد: اولاً، مشکلات ناشی از پویایی امنیت داخلی افغانستان، می‌تواند به عرصه‌ای برای گروه‌های بنیادگرا مانند طالبان تعین یابد. ثانیاً، بی‌ثباتی در افغانستان و قدرت‌یابی طالبان از این پتانسیل برخوردار است که بی‌ثباتی‌های امنیتی را در سایر کشورهای منطقه فراهم کند. درنهایت نشان داده می‌شود، بحران طالبانیسم می‌تواند چالش‌هایی را برای توسعه همکاری‌های کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای به وجود آورد.

shanghai cooperation and talibanism crisis in afghanistan: challenges in developing cooperation

introduction: the hasty and chaotic withdrawal of us forces from afghanistan hastened the taliban’s return to power in kabul and revived old fears of contagion of conflict and terrorism to neighboring countries. in this regard, compared to the 1990s, the taliban today are linked to international jihadist networks, and the taliban’s goal remains the same as it was in the 1990s: to capture kabul and establish an islamic emirate based on sharia. therefore, taliban dominance does not seem to guarantee peace. in fact, it could signal the emergence of a new wave of hostility and radicalization. insofar as afghanistan is a country fractured by ethnic, tribal, and religious divisions and has been at the center of geopolitical competition for centuries. on the other hand, despite the agreement between the us and the taliban to prevent the activities of terrorist groups on afghan soil, the taliban have intensified their attacks on rural areas of several provinces, especially in northern afghanistan, and have taken control of key border crossings and areas bordering iran, turkmenistan, and tajikistan. these issues raise theoretical challenges and make it necessary to examine the challenges of talibanism gaining power around the member states of the shanghai cooperation organization.theoretical framework: the regional security complex theory not only presents the internal dynamics of regional systems as an independent whole, free from the effects of both macro (international system structure) and micro-level variables, but also has the ability to explain the dynamics of different regional systems. buzan and weaver define the regional security complex as: “a set of units in which their major processes of securitization and de-securitization are interconnected and whose security problems cannot be logically analyzed or solved in isolation.” hence, it can be argued that the regional security complex theory is fundamentally based on the concept of security dynamics and regional models. the main structure of this theory is formed by state-to-state relations across a geographical boundary that give rise to the region as it is. this is important insofar as political and military threats are more powerful in creating a sense of insecurity than other threats to state insecurity, which is related to geographical proximity. the center of gravity of the regional security complex theory is that security threats more easily affect nearby areas than those at greater distances.