نظام تحریم گرایی و اقتصاد سیاسی تحریم در سیاست داخلی و خارجی آمریکا: واکاوی اثربخشی و چالش های تحریم گرایی آمریکا

تحریم اقتصادی یک سیاست برنامه‌ریزی شده با هدف اعمال محدودیت‌های اقتصادی، تجاری و سیاسی برای دستیابی به اهداف سیاسی از قبیل تغییر در رفتار بازیگران، تغییر رژیم و کنترل تسلیحات است. در طول چند دهه اخیر، آمریکا با استفاده از جهان روایی دلار و نقش کانونی خود در نظام اقتصادی، بانکی و مالی جهانی، کاربست تحریم‌ها را در سیاست خارجی خود افزایش داده به نحوی که بر اساس برخی برآوردها بیش از سه چهارم کل تحریم‌های جهان، از جانب این کشور اعمال شده است. با توجه به اهمیت مسئله تحریم‌ها، پژوهش حاضر، این پرسش‌های کلیدی را طرح می‌کند که تحریم‌های اقتصادی چه روندی را در چهارچوب سیاست خارجی آمریکا تجربه کرده‌اند؟ آیا تحریم‌های اقتصادی آمریکا اثرگذار هستند؟ چه چالش‌هایی پیشِ روی نظام تحریم‌های اقتصادی آمریکا در ساخت داخلی این کشور و همچنین نظم بین‌المللی وجود دارد؟ پژوهش حاضر با استفاده از روش موردپژوهی، ضمن ارائه چهارچوب مفهومی «تحریم گرایی» برای تبیین جایگاه تحریم‌ها در سیاست خارجی آمریکا در دو مقطع زمانی تحریم گرایی محدود (1945 تا 1990) و تحریم گرایی گسترده (1990 به بعد)، به ارزیابی اثرگذاری این تحریم‌ها در دستیابی به اهداف سیاسی و همچنین چالش‌های پیشِ روی آن در سطوح تحلیل خرد و کلان پرداخته است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که سیاست تحریم گرایی ایالات‌متحده از دهه 1990 تکاملی گسترده در زمینه‌های کمی، عمق، حوزه جغرافیایی، پیچیدگی، رژیم اجرا و لایه نظارت بر تحریم‌ها پیدا کرده است. گرچه تحریم‌های اقتصادی آمریکا اثرات اقتصادی را بر بازیگر تحریم شده تحمیل کرده، اما عموماً در دستیابی به اهداف سیاسی تعیین شده ناموفق عمل کرده‌اند. تحریم‌های آمریکا با چالش‌های مهمی در سطوح داخلی از جمله فرایند دشوار لغو تحریم‌ها به دلیل اینرسی بوروکراتیک آمریکا، پیچیدگی فزاینده قواعد تحریمی، انباشت درخواست‌های متعدد شرکت‌های خصوصی و افراد برای استعلام تراکنش‌ها، نبود نظام جامع برای ارزیابی اثرگذاری تحریم‌ها و در سطح خارجی نیز ایجاد ائتلاف‌های اقتصادی و سیاسی رقیب، گسترش شبکه‌های پنهان تجاری و مبادلاتی، هزینه‌های انسانی تحریم‌ها و به خطر افتادن جهان روایی دلار مواجه است.

the system of sanctionism and the political economy of sanctions in u.s. domestic and foreign policy: an analysis of the effectiveness and challenges of u.s. sanctionism

introduction: economic sanctions are deliberate actions designed to impose economic, trade, and political restrictions with the aim of exerting pressure, altering the behavior of other states, facilitating regime change, controlling armaments, or ending human rights violations. sanctions have historically been among the most significant tools employed, particularly by superpowers, to pressure other nations and achieve their political objectives (hufbauer et al., 2007). the implementation of economic sanctions represents a form of political intervention in normal economic relations, often occupying the middle ground between diplomacy and warfare. historically, sanctions primarily manifested as economic blockades, such as the continental system imposed by napoleon i between 1806 and 1814, which sought to prevent european nations from trading with britain. the framework of sanctions gained further sophistication with its inclusion in the covenant of the league of nations in 1919, marking its evolution as a more formalized international mechanism (financial crime academy, 2024). after world war ii, the economic sanctions regime underwent significant transformation, becoming enshrined in the united nations charter. during the cold war, economic sanctions were not a pervasive policy tool and were applied only in select cases. however, the widespread use of sanctions emerged after the dissolution of the soviet union and particularly following the events of september 11, 2001. during this period, the united states, leveraging its position as the world’s largest economy and the dominance of the us dollar, became the foremost global enforcer of sanctions. thus, economic, trade, and financial sanctions transitioned from being a rare occurrence during the cold war to one of the primary instruments of us foreign policy.research question: given the significance of sanctions, this study poses critical questions: what trajectory have us economic sanctions followed within the framework of domestic and foreign policy? are us economic sanctions effective? what challenges confront the us sanctions regime at the domestic level and in the international order?research hypothesis: this research employs a case study approach, introducing the conceptual framework of sanctionism to explain the role of sanctions in us foreign policy across two periods: limited sanctionism (1945–1990) and expansive sanctionism (post-1990). it evaluates the effectiveness of these sanctions in achieving political objectives while addressing their challenges at both micro and macro levels. since the 1990s, us sanctionism has undergone substantial evolution in terms of scope, depth, geographic reach, complexity, implementation regimes, and monitoring layers.