الگوی روابط ساختاری پیش‌بینی پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان بر اساس تیپ‌های صبحی – عصری با نقش میانجی هیجان‌های تحصیلی

پیشرفت تحصیلی به عنوان یکی از ارکان اساسی موفقیت شغلی و فردی دانش آموزان و نیز پیشرفت پایدار جوامع، از جایگاه مهمی برخوردار است. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر، الگوی روابط ساختاری پیش بینی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان بر اساس تیپ های صبحی -عصری با نقش میانجی هیجان های تحصیلی بود. این مطالعه به شیوه توصیفی -همبستگی و با مشارکت 200 دانش آموز دوره دوم متوسطه شهرستان سبزوار در سال تحصیلی 1404 -1403 انجام شد که با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزار جمع آوری اطلاعات شامل پرسشنامه های پیشرفت تحصیلی (hpmq)، تیپ های صبحی-عصری (meq) و هیجان های تحصیلی (aeq) پاسخ دادند. داده ها با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری تحلیل شد. نتایج نشان داد که تیپ های صبحی -عصری تاثیر مستقیم و مثبتی بر پیشرفت تحصیلی (β=0.309, p<0.005) و هیجان های تحصیلی (β=0.566, p<0.001) دارند و از طریق هیجان های تحصیلی نیز به طور غیرمستقیم بر پیشرفت تحصیلی اثرگذارند (β=0.23, p<0.005). طیق یافته ها، توصیه می شود سیاست گذاری آموزشی با تمرکز بر نوبت صبح و نظام تشویق تحصیلی دانش آموزان بازنگری شود. با توجه به تاثیر تیپ های زمانی بر هیجان های مثبت تحصیلی و نقش آن ها در بهبود عملکرد آموزشی، تنظیم ساعات آموزشی متناسب با ریتم زیستی دانش آموزان می تواند در ارتقای انگیزش، تمرکز و بهره وری آنان موثر واقع شود. همچنین، تقویت راهبردهای هیجانی مثبت در محیط های آموزشی از طریق مداخلات روان شناختی و برنامه های انگیزشی می تواند مسیر رشد تحصیلی دانش آموزان را هموارتر سازد.

the pattern of structural relationships predicting students' academic achievement based on morning-evening types with the mediating role of academic emotions

academic achievement is a fundamental factor in ensuring students’ career success, personal development, and the sustainable advancement of societies. accordingly, the present study aimed to pattern of structural relationships predicting students' academic achievement based on morning-evening types with the mediating role of academic emotions. this descriptive-correlational study was conducted with 200 senior high school students from sabzevar during the second semester of the 2024 -2025 academic year, selected via multistage cluster sampling. participants completed questionnaires assessing academic achievement (hpmq), morning-evening types (meq), and academic emotions (aeq). data were analyzed using structural equation modeling (sem). the results indicated that morning-evening types have a significant positive direct effect on academic achievement (β=0.309, p<0.005) and academic emotions (β=0.566, p<0.001), as well as an indirect effect on academic achievement mediated by academic emotions (β=0.23, p<0.005). based on these findings, it is recommended that educational policies prioritize morning school shifts and enhance student reward and encouragement systems. considering the influence of chronotypes on positive academic emotions and their role in improving educational performance, aligning school schedules with students’ biological rhythms may increase motivation, focus, and efficiency. furthermore, strengthening positive emotional strategies through psychological interventions and motivational programs in educational settings could facilitate students’ academic growth.