زندانیان و مجازات‌های آنان در عصر اول و دوم عباسی: مورد بررسی، زندانیان عقیدتی

زندان یکی از سخت‌ترین مجازات‌هایی بود که در عصر اول و دوم عباسی برای مخالفان از هر گونه و گروهی در نظر گرفته می‌شد. گروه‌های سیاسی، عقیدتی، کارگزاران حکومتی، شورشیان و سایر گروه‌های اجتماعی و اعضای خاندان عباسی که به دلیل عدم همراهی با خلیفه و یا آنان که نسبت به منصب خلافت چشم طمع داشتند، در زمره مخالفان حکومت قلمداد می‌شدند و مورد خشم خلیفه قرار گرفته و دستگیر، زندانی، شکنجه و بسیاری هم به قتل می‌رسیدند.این مقاله از میان گروه‌های مخالف مذکور در صدد است تا به زندانیان عقیدتی بپردازد و معلوم سازد که این زندانیان چه گروه یا فرقه‌هایی بودند، دلایل زندانی‌شدن آنان چه بود، چه مجازات‌هایی در مورد آنان اعمال گردید و رفتار با این زندانیان چه تناسبی با فتاوای فقهای مذاهب مختلف اسلامی داشت.این پژوهش به شیوه توصیفی - تحلیلی و به‌صورت کتابخانه‌ای با استفاده از منابع معتبر تاریخی انجام شده است.یافته‌های این مقاله نشان می‌دهد که زندانیان عقیدتی متشکل از اسماعیلیان، حنابله، خوارج، راوندیه، زنادقه، معتزله و... بودند. دلیل اصلی زندانی‌شدن آنان تضاد عقیدتی با حکومت عباسیان بود. این زندانیان پس از دستگیری و زندانی‌شدن، بدون رعایت حقوق انسانی آن‌ها شکنجه‌های طاقت‌فرسا متحمل شدند و تعداد زیادی از آنان به قتل رسیدند. رفتار حکومت با این زندانیان نه‌تنها تناسبی با احکام فقهی نداشت؛ بلکه در تضاد با فتاوای فقهای مذاهب مختلف اسلامی بود.

prisoners and their punishments in the first and second abbasid eras: case study, prisoners of conscience

abstract:

prison was one of the harshest punishments that was considered for opponents of any kind and group in the first and second abbasid era. political, ideological groups, government officials, rebels and other social groups and members of the abbasid family who were considered opponents of the government due to their lack of support for the caliph or those who were greedy for the position of caliphate were considered among the opponents of the government and were subject to the caliph's wrath and were arrested, imprisoned, tortured and many were killed.

this article seeks to address prisoners of conscience among the aforementioned opposition groups and to determine what groups or sects these prisoners were, what were the reasons for their imprisonment, what punishments were imposed on them and how the treatment of these prisoners was in line with the fatwas of jurists of different islamic schools.

this research was conducted in a descriptive-analytical manner and in a library format using reliable historical sources.

the findings of this article show that the prisoners of conscience consisted of ismailis, hanbali, khawarij, rawandiyyah, zanadiqah, mu'tazilah, etc. the main reason for their imprisonment was their ideological conflict with the abbasid government. after their arrest and imprisonment, these prisoners suffered excruciating torture without respecting their human rights, and a large number of them were murdered. the government's treatment of these prisoners was not only not proportionate to jurisprudential rulings; it was also in conflict with the fatwas of jurists of various islamic schools.