همانندی دیوان‏سالاری سلجوقیان با دیوان‏سالاری ساسانیان و اهمیت نقش وزیر در میان دو دولت

سلجوقیان موفق شدند حکومتی قوی و امپراتوری‏ای گسترده بنا نهند که در تاریخ ایران بعد از اسلام سابقه نداشت. حکومت های پیش از سلجوقیان چندان قدرت گسترده‏ای نداشتند و تشکیلات نسبتاً ضعیف تری در ساختار دولتی و حکومتی خود برقرار ساخته بودند. سلجوقیان برای اداره‏ی قلمرو وسیع خود که با حدود قلمرو دولت ساسانی برابری می کرد، نیازمند وجود دیوان‏سالاری قوی و منسجمی بودند. گسترش نهاد وزارت و وجود دیوان‏های مختلف به همراه نقشی که دیوان‏سالاران ایرانی در آن ایفا کردند، بر اهمیت حکومت سلجوقی افزوده بود. تاثیرات فکری و سیاسی خواجه نظام الملک از اندیشه های ایران باستان، بدون تردید برقراری نظام دیوان‏سالاری قوی‏تر از قبل و متاثر از عصر ساسانی را در آن زمان باعث گردیده بود. بررسی دیوان وزارت در عصر ساسانی و مقایسه‏ی آن با تشکیلات دیوان‏سالاری عصر سلجوقی به همراه آنچه ماوردی و غزالی درباره‏ی اهمیت نقش وزیر در آثار خود آورده اند، روشن خواهد کرد که چگونه همانندی میان نظام دیوانسالاری سلجوقیان با نظام دیوان‏سالاری ساسانیان برقرار بوده است. بررسی نقش و میزان تاثیرپذیری سلجوقیان از تشکیلات دیوانی پیش از خود و بالاخص وجوه تشابه اهمیت وزیر در عصر سلجوقیان با دوره‏ی ساسانی، علاقه‏مندی سلجوقیان را به ایجاد امپراتوری بزرگی همسان با عصر ساسانی، مشخص می کند.