قیام ژاندارمری در فارس ودلایل شکست آن (1333 ه . ق / 1915 م )

آغاز جنگ جهانی اول و حضور استعمارگران انگلیسی در جنوب ایران، مردم آزادی خواه جنوب ایران را که مدتی بس طولانی بود از ظلم و تعدیات انگلیسی ها به تنگ آمده بودند، واداشت به مبارزه علیه آنان همت گمارند. از جمله حرکت هایی که در جنوب ایران با هدف مبارزه با انگلیسی‏ها و بیرون کردن استعمارگران از خاک بی‏طرف وطن صورت گرفت، قیام ژاندارمری در شیراز به رهبری یاور علی قلی خان پسیان وحمایت احزاب وبرخی نمایندگان مجلس از آن بود. این حرکت که در ابتدا توانست تمامی اتباع انگلیسی ساکن شیراز را به اسارت بگیرد و تا حدودی موفق بود، با مخالفت برخی از ایرانیان طرفدار متفقین که به همکاری با انگلیسی ها پرداخته بودند، به شکست انجامید. این مقاله بر آن است به بررسی علل و چگونگی شکل‏گیری این قیام و سپس دلایل عدم موفقیت آن بپردازد، و امید است با روشن کردن بخشی از تاریخ مبارزات ضد استعماری جنوب ایران ، یاد شهدای آزادی‏خواه جنوب ایران زنده نگاه داشته شود .