تاثیر اوضاع اقتصادی ـ اجتماعی خراسان بر نحوه حکومت امویان در این سرزمین

خراسان در اواخر عصر ساسانیان، به دلیل اختلاف‏های داخلی ساسانیان، به طور مستقل از سوی دهقانان و مرزبانان اداره می شد. این گروه با توجه به جای‏گاهی که در خراسان به دست آوردند، پس از سقوط ساسانیان، برای حفظ موقعیت سیاسی و اجتماعی خود به هم‏کاری با اعراب مسلمان پرداختند و اعراب مسلمان نیز، به دلیل این که علاقه ای به امور اداری و کشورداری نداشتند، آن‏ها را در مشاغل خود ابقا کردند. دهقانان با اخذ مالیات و خراج از مردم، علاوه بر حفظ مقام و موقعیت خود، حتی در ازای پرداخت جزیه، توانستند دین آبا و اجدادی خود را نگه دارند. خلفای اموی در قرن اول هجری سعی در حفظ نظام اجتماعی ـ اقتصادی خراسان داشتند، زیرا اداره این ایالت وسیع، بدون هم‏کاری حکام محلی، دشوار بود. گرایش مردم خراسان به دین اسلام منجر به کاهش درآمد مالیاتی حکام اموی در این سرزمین شد؛ بنابراین، فشارهای سیاسی و نظامی والیان اموی برای اخذ مالیات ها زمینه شورش مردم خراسان را در برابر آن‏ها فراهم ساخت. در نتیجه، از اواخر قرن اول هجری شورش هایی از سوی ایرانیان (خراسانیان) و سایر گروه های اجتماعی شکل گرفت و از نتایج این شورش‏ها تضعیف حکومت امویان در خراسان بود.