اثر بسترهای معدنی و آلی روی بهبود ویژگی‌های کمی و کیفی گل‌ بریده سوسن در سیستم‌های کشت بدون خاک

گل سوسن گیاهی سوخ‌دار، زینتی و معطر با گل‌های جذاب در رنگ‌های مختلف است که برخی گونه‌های آن به صورت شاخه‌بریده برای افزایش جذابیت و رایحۀ دلنشین دسته گل‌ها و برخی برای زیباسازی پارک‌ها، باغ‌ها و مناظر استفاده می‌شود. تولید گل شاخه‌بریده سوسن بیشتر با روش‌های کشت بدون خاک انجام می‌شود و در این روش‌ها بستر کشت نقشی حیاتی در فراهم سازی دسترسی به آب، عناصر غذایی و بهبود زهکشی برای پایداری و نمو گیاه دارد. آزمایش حاضر با هدف شناخت نقش ترکیب‌های مختلف معدنی و آلی در سیستم کشت بدون خاک بر رشد و کیفیت گل شاخه بریدۀ سوسن در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار طی سال‌های 1400 تا 1401 انجام شد. هفت تیمار بسترکشت شامل پرلیت (شاهد)، پرلیت‌+‌کوکوپیت (1:1)، پرلیت‌+‌پیت ماس (1:1)، پرلیت‌+‌ زئولیت (1:1)، پرلیت + کوکوپیت + پیت‌ماس (1:1:1)، پرلیت-+کوکوپیت+زئولیت (1:1:1)، پرلیت + کوکوپیت + پیت‌ماس + زئولیت (1:1:1:1) بود. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که بین اثر ترکیب‌های مختلف بستر کشت بر ویژگی‌های رشد و نموی و فیزیولوژیک گل سوسن تفاوت آماری معنی‌داری وجود داشت. بیشترین وزن تر و خشک شاخة گل دهنده و قطر گل در ترکیب پرلیت+کوکوپیت+پیت ماس و بیشترین حجم ریشه، قطر سوخ، وزن تر و خشک ریشه، وزن خشک سوخ در بستر پرلیت+کوکوپیت به دست آمد. ترکیب پرلیت + کوکوپیت+ زئولیت منجر به افزایش سطح برگ و وزن گلبرگ، تعداد سوخ در بوته، مقادیرکلروفیل a، کلروفیلb، کلروفیل کل، کارتنوئید، آنتوسیانین و فلاونوئید شد. بیشترین مقدار عملکرد و درصد اسانس در بستر پرلیت‌+‌پیت ماس به دست آمد. کاربرد زئولیت به همراه پرلیت و کوکوپیت منجر به بهبود سوخ زایی، رنگ و اندازۀ گل سوسن شد، در حالی‌که استفاده از پیت ماس در ترکیب با پرلیت و کوکوپیت منجر به تولید سوخ‌های درشت‌تر گردید. ترکیب پرلیت و زئولیت با کوکوپیت و پیت ماس بستر کشتی بهینه از نظر ویژگی‌های فیزیکی نظیر تخلخل و قابلیت نگهداری آب ایجاد می‌کند که اثر بارزی بر رشد گل سوسن دارد و می‌تواند برای تولیدکنندگان این گل مناسب باشد. اضافه نمودن پیت ماس به بستر کشت ترکیب پرلیت و کوکوپیت منجر به افزایش وزن شاخه گل دهنده و قطر گل شد که این ویژگی‌ها نقش مهمی در پس از برداشت و بازارپسندی گل شاخه بریده سوسن دارند. در حالی که ترکیب دو بستر معدنی پرلیت با زئولیت اثر منفی بر رشد و نمو و ویژگی‌های کیفی گل سوسن داشت که می-تواند به دلیل تخلخل بالا و عدم دسترسی مناسب محلول غذایی در کشت بدون خاک باشد. در ترکیب انواع بسترهای معدنی و آلی برای دستیابی به بهترین عملکرد گل سوسن  لازم است به هدف کشت برای تولید سوخ یا گل شاخه بریده توجه داشت.

influence of mineral and organic substrates on improving the quantitative and qualitative characteristics of cut lily flowers in soilless cultivation systems

introductionlilies are fragrant ornamental bulbous plants known for their stunning cut flowers and valuable potted plants. they beautifully enhance parks, gardens, and landscapes, making them a great choice for enhancing bouquets and perfuming the outdoor or indoor spaces. lily cut flower production is mostly done using soilless cultivation methods, and in these methods, the substrates plays a vital role in providing access to water, nutrients, and improving drainage for plant stability and growth. in recent decades, the growth of hydroponic culture has significantly increased the demand for substrate materials. this rising interest underscores the urgent need for comprehensive research to identify the optimal substrates that align with specific plant characteristics, ultimately enhancing production and sustainability in hydroponics. the aim of current study was to detect the role of inorganic and organic substrates blend on the growth and quality of lily cut flowers. materials and methods the experiment was conducted using a completely randomized design with three replications in greenhouse condition, in 2022. the hydroponic substrate treatments included the following: perlite (control), perlite combined with cocopeat (1:1), perlite combined with peat moss (1:1), perlite combined with zeolite (1:1), a mixture of perlite, cocopeat, and peat moss (1:1:1), a mixture of perlite, cocopeat, and zeolite (1:1:1), and a combination of perlite, cocopeat, peat moss, and zeolite (1:1:1:1). results and discussion the results indicated a significant difference in the effects of the substrate mixtures on the evaluated characteristics of lily cut flowers. the highest fresh and dry weight of the flowering stem and flower diameter were observed in the mixture of perlite, cocopeat, and peat moss. the highest root volume, bulb diameter, and both fresh and dry weights of the root were achieved in a perlite and cocopit mixture, while the highest number of bulbs was obtained in a mixture of perlite, cocopit, and zeolite. the combination of perlite, cocopeat, and zeolite resulted in increased leaf area, petal weight, and number of bulbs per plant, chlorophyll a, chlorophyll b, total chlorophyll, carotenoids, anthocyanins, and flavonoids. the highest percentage and yield of essential oil were obtained using a perlite and peat moss mixture. overall, it can be concluded that different substrate mixtures can vary based on production purposes. the combination of zeolite with perlite and cocopeat (coconut fiber) improved the formation, color, and size of lily flowers. in contrast, using peat moss along with perlite and cocopeat resulted in larger stems. conclusion to achieve the best growth of lily flowers, it’s crucial to combine both mineral and organic substrates effectively. utilizing perlite and zeolite for their excellent physical properties, alongside cocopeat and peat moss for superior water, can make a significant difference in growth. for cut lily producers aiming for exceptional quality, incorporating a mix of perlite and zeolite with organic substrates of peat moss or cocopeat is an essential strategy. incorporating peat moss into the perlite and cocopeat mixture increased the weight of the flowering shoot and the flower diameter, crucial for the post-harvest quality and marketability of cut lily flowers. to ensure optimal vegetative characteristics, it’s crucial to limit zeolite to no more than one-third of the total volume of the culture medium. exceeding this proportion can lead to negative effects, primarily due to increased salinity from the element release in the medium.