پایش پوشش برف و الگوبندی سامانه‌های برف‌زا در شهرستان خلخال

بررسی پوشش برف و شناخت الگوهای برف‌زا می‌تواند برنامه‌ریزان محیطی را از رفتار این پدیده آگاه نماید. در این پژوهش، با فراخوانی داده‌های ماهواره مودیس در محیط گوگل ارث انجین و با استفاده از شاخص ndsi، وضعیت پوشش برف شهرستان خلخال در سال‌های 2003-2022 بررسی شد. به‌منظور الگوبندی سامانه‌های برف‌های شهرستان خلخال، داده‌های مربوط به گزارش برف سنگین از سازمان هواشناسی ایران دریافت گردید. سپس با روش تحلیل خوشه‌ای بر روی مقادیر فشار تراز دریا در روزهای دارای فرین برفی، دو الگوی کلی برای سامانه‌های برف‌های شهرستان خلخال تعیین گردید. آنگاه با انتخاب یک روز نماینده از هر الگو، وضعیت فشار تراز دریا، ارتفاع ژئوپتانسیل، دما، وزش زمینگرد دما، فرا رفت رطوبت، جریان باد و سرعت باد تحلیل گردید. نتایج نشان داد که ذخایر برفی در نواحی مرکزی و شمالی شهرستان خلخال بخصوص در فصول زمستان به بیشینه گستردگی خود می‌رسند. نتایج همچنین نشان داد که دو الگوی کلی برای انتقال توده هوای سرد و بارش برف به منطقه مورد مطالعه وجود دارد که هرکدام مکانیزم‌های خاص خود را دارند. الگوی اول تحت تاثیر شیب گرادیان فشار و رود بادهای غربی است درحالی‌که الگوی دوم تحت تاثیر سیستم‌های پرفشار سیبری، فرونشست هوا و بادهای شمالی است.

modeling، snow cover، synoptic analysis، khalkhal city

examining the snow cover and recognizing the patterns of snow formation can inform the environmental planners about the behavior of this phenomenon. in this research، by calling modis satellite data in google earth engine environment and using ndsi index، the snow cover condition of khalkhal city in 2003-2022 was investigated. in order to model snow systems in khalkhal city، data related to heavy snow report was received from iran meteorological organization. then، two general patterns for the snow systems of khalkhal city were determined by the cluster analysis method on the sea level pressure values ​​on the days with snowfall. then، by selecting a representative day from each model، the situation of sea level pressure، geopotential height، temperature، temperature wind، humidity drift، wind flow and wind speed were analyzed. the results showed that the snow deposits in the central and northern areas of khalkhal city reach their maximum extent especially in the winter seasons. the results also showed that there are two general patterns for the transfer of cold air mass and snowfall to the study area، each of which has its own mechanisms. the first pattern is influenced by the gradient of pressure and western winds، while the second pattern is influenced by siberian high pressure systems، air subsidence and northern winds.