مروری بر کاربرد پلی‌ساکاریدها و پپتیدهای ترمیم‌کننده زخم مستخرج از باکتری‌ها

باکتری‌ها منابع طبیعی متابولیت‌هایی هستند که خواص زیست‌فعال متنوعی ازجمله فعالیت‌های بهبود زخم، ضداکسیداتیو، ضدباکتری، ضدقارچ، ضدالتهاب، ضددیابت و ضدسرطان را نشان می‌دهند. دو گروه مهم از باکتری‌ها با پتانسیل ترمیم زخم، پلی‌ساکاریدها و پپتیدها هستند. باکتری‌ها، علاوه‌بر سلولز، پلی‌ساکاریدهای مختلف (مانند اگزوپلی‌ساکاریدها) با پتانسیل التیام زخم تولید میکنند. رایج‌ترین پپتیدهای باکتریایی مورداستفاده در مطالعات بهبود زخم، باکتریوسین‌ها و لیپوپپتیدها هستند. هدف این مقاله، مروری بر مقالات اخیر در زمینه پتانسیل‌ ترمیم زخم در شرایط آزمایشگاه و در داخل بدن موجود زنده، توسط پلی‌ساکاریدها و پپتیدهای به‌دست‌آمده از باکتری‌ها (اکتینوباکتری‌ها، باکتریوئیدها، سیانوباکتری‌ها، فیرمیکوت‌ها و پروتئوباکتری‌ها) است. به همین دلیل جست‌وجو در پایگاه‌های تحقیقاتی علمی مانندweb of science، google scholar، wiley، elsevier، taylor and francis، bmc springer و mdpi با کلمات کلیدی پلی‌ساکارید، پپتید، باکتریوسین‌ها، لیپوپپتیدها، استرپتومایس‌ها، باکتری‌ها، باکتری‌های تولیدکننده اسید لاکتیک، سیانوباکتری‌ها و ترمیم زخم انجام شد. نتایج کلی نشان داد که پلی‌ساکاریدها و پپتیدها و پپتیدهای مشتق‌شده از باکتری‌ها هم قدرت التیام زخم را در شرایط آزمایشگاهی و هم در شرایط داخل بدن موجود زنده نشان میدهند. در مدل‌های زنده، ازجمله حیوانات و انسان‌ها، این متابولیت‌ها با مهار پاتوژن‌ها، فعالیت آنتی‌اکسیدانی، تعدیل پاسخ التهابی، مرطوب‌کردن محیط زخم، ترویج تکثیر و مهاجرت فیبروبلاست‌ها و کراتینوسیت‌ها، افزایش سنتز کلاژن، بازسازی مجدد، اپیتلیال‌شدن و رگزایی تاثیر مثبتی بر بهبود زخم دارند بنابراین، پپتیدها و پلی‌ساکاریدهای مشتق‌شده از باکتری‌ها نقش بسزایی در ترمیم زخم‌ها دارند. 

polysaccharides and peptides with wound healing activity from bacteria

bacteria are natural sources of metabolites that exhibit diverse bioactive properties, including wound healing, antioxidative, antibacterial, antifungal, anti-inflammatory, antidiabetic, and anticancer activities. two important groups of bacteria with wound healing potential are polysaccharides and peptides. in addition to cellulose, bacteria produce various polysaccharides (such as exopolysaccharides) with wound healing potential. the most common bacterial peptides used in wound healing studies are bacteriocins and lipopeptides. the aim of this article is to review recent literature on the potential of wound healing in vitro and in vivo by polysaccharides and peptides derived from bacteria (actinobacteria, bacteroides, cyanobacteria, firmicutes, and proteobacteria). for this reason, a search was conducted in scientific research databases such as web of science, google scholar, wiley, elsevier, taylor and francis, bmc springer and mdpi with the keywords polysaccharide, peptide, bacteriocins, lipopeptides, streptomyces, bacteria, lactic acid bacteria, cyanobacteria and wound healing. the overall results showed that polysaccharides and peptides and peptides derived from bacteria show wound healing power both in vitro and in vivo. in living models, including animals and humans, these metabolites have a positive effect on wound healing by inhibiting pathogens, antioxidant activity, modulating the inflammatory response, moisturizing the wound environment, promoting the proliferation and migration of fibroblasts and keratinocytes, increasing collagen synthesis, remodeling, epithelialization and angiogenesis. therefore, peptides and polysaccharides derived from bacteria play a significant role in wound healing.