صرف رابطه‌ای و تحلیل پدیده‌هایی ایستا از واژه‌سازی زبان فارسی

صرف رابطه ای رویکردی جدید به صرف در امتداد صرف ساختی است. . صرف رابطه ای نشان می دهد که روابط بین گره‌های واژگانی به رابطه وراثت محدود نمی شود و توجیه برخی پدیده های صرفی در گرو قایل شدن به انواع دیگر روابط در شبکه واژگانی است. این رویکرد علاوه بر نقش زایا در روابط وراثتی  بین طرحواره ها و عناصر واژگانی تحت تسلط آنها، به روابط غیرزایا و اصطلاحاً نقش رابطه ای برای طرحواره ها نیز قائل می شود. برای صورت بندی انواع روابط در شبکه  واژگانی، صرف رابطه ای از نظامی نشانه ای بهره می برد که برگرفته از دستور موازی است. در نوشته حاضر به چهار نوع پدیده چالش برانگیز واژه سازی زبان فارسی می پردازیم که توجیه آنها در گرو قایل شدن به روابط غیروراثتی است. این پدیده ها عبارتند از: واژه های دارای وند های کرنبری، واژه های دارای پایه های کرنبری، طرحواره های غیر زایا، و نهایتاً طرحواره های خواهر. در تحلیل این پدیده ها، نشان داده می شود که روابطی فراتر از رابطه زایای بین طرحواره ها با عناصر تحت تسلط آنها نقش اساسی ایفا می کنند. روابط توصیف شده در این پدیده ها عامل انگیختگی نسبی واژه های حاصل از آنها شده است. صرف رابطه ای، با گسترش دامنه برقراری روابط در میان گره های شبکه واژگانی، چهارچوبی را به دست داده است که می توان به کمک آن توصیف و تحلیل مناسبی برای این نوع پدیده های چالش برانگیز به دست داد.

relational morphology and analysis of static phenomena in persian word formation

relational morphology (rm) is a groundbreaking approach to morphology that is introduced alongside construction morphology. in contrast to traditional views, rm posits that the relationships among lexical nodes in the lexicon extend beyond inheritance. this means that understanding complex morphological processes requires considering various types of relations within the lexicon. in addition to assigning a generative role to schemas, rm also emphasizes their relational significance. to visually represent these relationships, rm utilizes a notation system based on the parallel architecture to map out the intricate network of lexical connections. this article focuses on exploring four intricate phenomena in word formation in the persian language through the lens of rm. these phenomena encompass cranberry affixes, cranberry bases, non-productive schemas, and sister constructions. by analyzing these cases, we highlight the crucial role of relational connections within the lexical network. specifically, we examine horizontal and non-generative relations between words, words and schemas, and schemas. this comprehensive analysis sheds light on how understanding these dynamic relationships can enhance our comprehension of complex morphological processes.