وجهه طایفه‌ای پیشنهادی برای مفهوم وجهه و هویت: مطالعه موردی طایفه‌های جنوب کرمان

«وجهه» یکی از ارکان ایجاد تعامل است و با ارزش «خود» یا «خودانگاره« طرفین تعامل ارتباط دارد. در ایران، مطالعات وجهه بیشتر بر فرهنگ عمومی ایرانی متمرکز بوده‌اند و به خرده فرهنگ‌ها کمتر توجه شده است. پژوهش حاضر از دیدگاه جامعه‌شناسی زبان و با نگاهی انتقادی به نظریه مدیریت تعامل اسپنسر-اوتی به بررسی وجهه غالب در جنوب کرمان پرداخته‌است. داده‌ها با روش‌های ترکیبی قوم‌نگاری، مصاحبه باز و بررسی منابع شفاهی و کتبی، جمع‌آوری و بررسی شده‌اند. آنچه از بررسی داده‌های زبانی به دست آمده نشان می‌دهد وجهه غالب در جنوب کرمان، نوعی از وجهه است که در منابع پیشین به آن اشاره‌ای نشده است. این نوع وجهه که می‌توان آن را وجهه طایفه‌ای نامید با ادب کلامی ارتباط کمتری داشته و بیشتر با هویت طایفه‌ای افراد مرتبط است. هویت طایفه‌ای نیز بیشتر در بستر زبان انتقال می‌یابد. وجهه طایفه‌ای در تعاملات روزمره با کنش‌های بین‌فردی فعال شده و چنانچه تهدید شود، عواقب آن از حوزه فردی به حوزه جمعی طایفه کشیده می‌شود. در پایان تفاوت آن با وجهه گروهی و جمعی ذکر شده و مختصات و مولفه‌های تشکیل دهنده این وجهه نیز با توجه به داده‌ها معرفی شده‌اند. برخی از این مولفه‌ها را می‌توان تاریخچه طایفه، سطح اجتماعی آن و ناموس‌پرستی برشمرد.

tribal face a new proposal for the concept of face and identity: a case study of tribes of south kerman

face is a central concept in interaction. it is related to the value of self or self-image of the interaction parties. in iran, face studies have focused more on persian general culture and paid less attention to iranian subcultures. the current research has investigated the dominant face in the southern regions of kerman from the perspective of sociolinguistics and also from a critical point of view on spencer-oatey's rapport management framework. data have been collected and analyzed using combined methods of ethnography, interviews, and review of oral and written sources. the data analysis shows that the dominant face in south kerman is a type of face that has not been mentioned in the previous sources. this type of face, which can be called a tribal face, is not related to politeness, but rather related to the tribal identity of people. tribal identity is also mostly transmitted through language. the tribal face is activated in daily interactions with interpersonal actions, and when threatened, the consequences are quickly drawn from the individual domain to the collective domain of the tribe. at the end, its differences with group and collective face are mentioned and the coordinates and components of this type of face are also introduced according to the data. some of these components can be listed as the history of the tribe and its social level.