تاثیر چرای دام بر ترکیب و تنوع جوامع گیاهی مناطق استپی بروجن

در این مطالعه سعی بر آن است با توجه به لزوم انتخاب بهترین روش مدیریتی برای مدیریت اصولی ‌مراتع استپی، تاثیر چرای دام بر تنوع و ترکیب گیاهی با مقایسه انواع شاخص‌های تنوع در سه روش مدیریتی قرق بلند‌مدت، قرق کوتاه‌مدت (چرای متوسط) و چرای آزاد بررسی شود. پس از تعیین منطقه معرف، در هر منطقه نمونه‌برداری از درصد پوشش گونه‌های گیاهی در 30 پلات مستقر شده در طول 3 ترانسکت (فواصل ترانسکت 50 متر) به روش تصادفی- سیستماتیک انجام شد. شاخص‌های تنوع آلفا، بتا، شاخص‌های تنوع شانون و شاخص یکنواختی در هر مدیریت چرایی محاسبه و سپس با استفاده از تجزیه واریانس یکطرفه مقایسه شد. برای بررسی تغییر در ترکیب گیاهی مدیریت‌های چرایی مختلف از روش رج‌بندی مقیاس‌بندی چندبعدی غیرمتریک به همراه تحلیل چند پاسخی روش جایگشت استفاده شد. نتایج نشان داد که کلیه شاخص‌های تنوع با چرای دام تغییر کرده است. اگرچه چرای دام ارزش عددی هر کدام از شاخص های شانون، سیمپسون و تنوع آلفا را به نصف کاهش داده است، ولی چرای آزاد باعث افزایش تنوع بتا تا سه برابر شده است. افزایش تنوع بتا در چرای آزاد ناشی از ناهمگنی‌های ایجاد شده در پوشش گیاهی توسط عامل چرا و عامل تسهیل توسط گونه های غیر خوشخوراک است. نتایج حاصل از روش‌های رج‌بندی نشان می‌دهد که چرای دام شیب تغییرات اصلی در منطقه بوده و باعث تفاوت در ترکیب جوامع گیاهی مناطق مختلف مدیریتی به شکلی شده است که بر روی محور رج‌بندی حاصل پلات‌های نمونه‌بردای هر منطقه مدیریتی در حدود 90 درصد از مناطق دیگر قابل تفکیک است. اگرچه قرق بلند‌مدت از نظر تنوع و ترکیب پوشش گیاهی در شرایط ایده‌آلی قرار دارد، ولی قرق کوتاه‌مدت نیز باعث احیا پوشش گیاهی شده است.