تعیین مناطق مستعد بذرکاری یونجه چندساله medicago sativa l. با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی (ahp) و سامانه اطلاعات جغرافیایی (gis)؛ مطالعه موردی حوزه هیراب استان لرستان

سابقه و هدف: این تحقیق با هدف شناسایی و اولویت بندی مناطق مستعد کشت یونجه چند ساله در دیم زارهای کم بازده هیراب شهرستان بروجرد با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی و روش تحلیل سلسله مراتبی مورد بررسی قرار گرفت. یونجه یکی از گیاهان پراهمیت در کشاورزی امروز است و در بین گیاهان علوفه ای از اهمیت ویژه ای برخوردار است، به طوری که از آن به عنوان ملکه گیاهان علوفه ای یاد شده است از طرفی دیمزارها بدلیل مدیریت سوء در معرض فرسایش بادی و آبی قرار دارند و یونجه به عنوان یکی از گیاهان سازگار با شرایط کم آبی به عنوان یک از گیاهان مناسب کشت در نظر گرفته شده است.مواد و روش ها: ابتدا نسبت به جمع آوری اطلاعات، لایه ها و نقشه های منطقه اقدام شد. سپس با بررسی منابع علمی عوامل طبیعی موثر بر کشت یونجه را استخراج و پرسشنامه جهت تعیین ضرایب اهمیت این عاملها تهیه شد. در مرحله بعد این ضرایب را وارد نرم افزار expert choice کرده و معیارها و زیر معیارها وزن دهی شدند و بعد از به دست آوردن وزن نرمال، اطلاعات را وارد نرم افزار arc gis کرده و لایه های تهیه شده بر اساس این اوزان، وزن دهی شدند و در نهایت لایه های وزن دهی شده با هم تلفیق شدند.نتایج: منطقه از نظر توان کشت یونجه در چهار کلاس بسیار مستعد، مستعد، نیمه مستعد و غیر مستعد طبقه بندی گردید. نتایج این پژوهش نشان می دهد که بیش از 70 درصد از منطقه دارای توان بالا تا متوسط برای کشت یونجه است. و این به این معناست که بیشتر نقاط منطقه هیراب از نظر عاملهای مناسب برای کشت یونجه در شرایط مناسبی قرار دارد. این امر نشان می دهد که براساس متغیرهای اقلیمی و توپوگرافیکی مورد بررسی، شرایط مناسب کشت این محصول در بیش از نیمی از نواحی، قابل کشت است که نشان از پتانسیل بالای منطقه هیراب در کشت یونجه یکساله به عنوان گیاهی مناسب در تناوب زراعی و همچنین احیاء مراتع دارد.نتیجه گیری: با بررسی ارزش وزنی به دست آمده برای عوامل موثر بر کشت یونجه در این پژوهش مشخص شد در بین معیارهای موثر بر کشت یونجه عامل خاک شامل(بافت خاک، عمق خاک، شوری و اسیدیته) بیشترین تاثیر بر کشت یونجه را دارد با ارزش وزنی 0.637 و بعد از خاک معیار توپوگرافی(شامل شیب، جهت و ارتفاع) عامل موثر بر کشت یونجه است با ارزش وزنی 0.258 و معیار اقلیم(شامل دما و بارش) در رتبه سوم قرار دارد با ارزش وزنی 0.105 بافت خاک و شوری خاک منطقه به ترتیب با ارزش وزنی 0.170 و 0.073 کمترین تاثیر را دارد. مناطق با ارتفاع بیش از 2500 متر کمترین توان کشت یونجه و ارزش وزنی 0.048 را دارد. در بین گزینه های جهت منطقه، جهات جنوب و جنوب شرقی بیشترین اثرگزاری را بر کشت یونجه داشته با ارزش وزنی 0.546و کمترین توان در جهات غرب و شمال با ارزش وزنی 0.084 است.

determining areas prone to alfalfa seed cultivation (medicago sativa) using the analytic hierarchy process (ahp) and geographic information system (gis): a case study of hirab basin, lorestan province

background and objectives: this study aimed to identify and prioritize areas suitable for perennial alfalfa cultivation in low-yield dryland areas of the hirab basin, borujerd county, using geographic information system (gis) and the analytic hierarchy process (ahp). alfalfa, often referred to as the queen of forage plants, is of particular importance in agriculture. dryland areas, which are subject to wind and water erosion due to poor management, present an opportunity for alfalfa cultivation due to the plant’s adaptability to water scarcity conditions.methodology: initially, information, layers, and maps of the region were collected. natural factors affecting alfalfa cultivation were extracted from scientific sources, and a questionnaire was prepared to determine the coefficients of importance of these factors. these coefficients were entered into the expert choice software for weighting criteria and sub-criteria. after obtaining the normalized weights, the information was entered into arcgis software, and the layers were weighted and combined accordingly.results: the region was classified into four classes in terms of alfalfa cultivation potential: highly susceptible, susceptible, semi-susceptible, and non-susceptible. the results indicated that over 70% of the region has high to medium potential for alfalfa cultivation. this suggests that most parts of the hirab region are suitable for alfalfa cultivation based on the studied climatic and topographical variables. more than half of the areas in the region possess favorable conditions for alfalfa cultivation, highlighting the high potential of the hirab region for cultivating this crop as part of crop rotation and pasture restoration.conclusion: by examining the weight values obtained for the factors affecting alfalfa cultivation, it was determined that soil factors (soil texture, soil depth, salinity, and acidity) have the greatest impact on alfalfa cultivation with a weight value of 0.637. following soil, the topographic criterion (including slope, direction, and altitude) has a weight value of 0.258, and the climate criterion (including temperature and precipitation) has a weight value of 0.105. soil texture and soil salinity of the region have the least impact with weight values of 0.170 and 0.073, respectively. areas with altitudes above 2500 meters have the least potential for alfalfa cultivation with a weight value of 0.048. among the directional options, the south and southeast directions have the greatest impact on alfalfa cultivation with a weight value of 0.546, while the west and north directions have the least potential with a weight value of 0.084.