نقش گیاه گلرنگ وحشی (carthamus oxyacantha m.b.) در شیوه فرصت‌طلبانه استفاده از مراتع

شیوه فرصت‌طلبانه، مبتنی بر استفاده از گیاهان یک‌ساله‌ای است که به‌دلیل دارا بودن بذر فراوان با حداقل شرایط ممکن در طبیعت ظاهر و دامداران از این فرصت برای تعلیف دام‌هایشان بهره‌مند می‌گردند. در این پژوهش بوم‌شناسی فردی گلرنگ وحشی (carthamus oxyacantha m.b.) و شاخص‌های معرف کیفیت علوفه آن به عنوان گیاهی زیادشونده در مراتع زرین‌دشت استان فارس مدنظر قرار گرفت. جهت بررسی خاک رویشگاه، پروفیل هایی تا عمق موثر ریشه دوانی گیاه حفر و برای اندازه گیری خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک به آزمایشگاه منتقل شد. به منظور تعیین درصد جوانه‌زنی و اثر تیمار دما آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی بر روی بذر گیاه انجام گردید. جهت بررسی کیفیت علوفه، شاخص‌های پروتئین‌خام، هضم‌پذیری ماده خشک، دیواره سلولی منهای همی‌سلولز، انرژی متابولیسمی، چربی‌خام، خاکستر در آزمایشگاه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. داده‌های این پژوهش با استفاده از برنامه آماری sas آنالیز و آزمون دانکن برای مقایسه میانگین‌ها به‌کار گرفته شد. نتایج نشان داد این گونه روی خاک‌هایی با بافت رسی لومی، اسیدیته 7.9 و هدایت الکتریکی 1.1 دسی زیمنس بر متر، ماده آلی 0.88% و نیتروژن 0.26% رویش دارد. دمای 15 و 20 درجه سانتی‌گراد به‌عنوان شرایط بهینه جوانه‌زنی معرفی گردید. ارزیابی های صورت گرفته بیانگر بالاتر بودن کیفیت علوفه در مرحله رویشی بود. نتایج بیان می کند اگرچه این گیاه با داشتن مواد و ترکیبات شیمیایی مغذی در صورت برداشت در مرحله مناسب رشد، می‌تواند به عنوان یک منبع تغذیه‌ای مکمل در شرایط خشک و نیمه خشک برای نشخوارکنندگان در طول دوره‌های بحرانی کمبود علوفه مورد توجه قرار گیرد، اما از سویی دیگر با نگاهی عمیق‌تر از دیدگاه مراحل توالی، می توان این گیاه را در نقش یک گیاه پیشگام دانست. این مساله تاکیدی بر اهمیت نقش علم مرتع داری با نگرش اکولوژیکی به‌عنوان علم و هنر ایجاد تعادل در بهره برداری از اکوسیستم‌های مرتعی می‌باشد.

The Role of Carthamus oxyacantha M.B. in Opportunistic Strategy in Using Rangeland

The opportunistic tacktik is based on the use of annual plants to feed the livestoke. These low environmental demanding species grow abundantly due to soil seed bank richness. This research is aimed at studying the autecology and forage quality of wild safflower (Carthamus oxyacantha M.B.) as increasing plant and invasive plant at three phenological stages in Zarrindasht rangeland rsquo;s ecosystem. Soil profiles depth were different proportional to the effective depth of the roots. Then, samples were taken to the laboratory to measure physical and chemical analyses. Furthermore, the germination percentage was tested under different temperature treatment namely 10, 15, 20, 25 and 30 ordm;C using a completely randomized design. The forage quality was focused on CP, DMD, ADF, ME, EE and Ash. Duncan test and SAS software were used or comparison of the averages and data analysis respectively. The results showed that this plant grows up on clayloam soils, acidity of 7.9, electrical conductivity of 1.1 ds/m, 0.88% organic matter, 0.26% nitrogen. Germination treatments showed that the best performance occurs at 15 and 20 ordm;C. The results demonstrated that as the age of the plants increases the forage quality of is reduced. It seems that if the plant harvests at the proper growth stage, it could be used in the pasture as a nutritional supplement in arid and semiarid regions. During critical periods of forage deficiency cropping and keeping in the storage as traditional ranchers now realize and do it, could help the situation. looking at the concept of plant succession, the species might be a pioneer plant. So once more this issue emphasizes on range management with the ecological viewpoint as science and art to balance and utilize rangeland ecosystems.