بررسی عوامل ادافیکی و ارتفاع بر تغییرات ترکیبات شیمیایی گونه گل اروانه زیبا (hymenocrater elegans) (مطالعه موردی: مراتع بلده نورمازندران)

تحقیق حاضر با هدف بررسی نقش عوامل محیطی (ارتفاع و خاک) بر مقادیر کمی و کیفی اسانس حاصل از اندام‌های هوایی گونه گل اروانه زیبا در رویشگاه طبیعی آن واقع در منطقه بلده نور (استان مازندران) انجام شد. برای این منظور، اندام‌های هوایی گیاه در مرحله گلدهی جمع‌آوری و پس از خشک شدن در دمای محیط آزمایشگاه، اسانس‌گیری به روش hydrodistilation انجام گرفت. تجزیه و شناسایی ترکیبات اسانس با استفاده از دستگاه‌های گاز کروماتوگرافی (gc) و گاز کروماتوگراف متصل به طیف سنج جرمی (gc/ms) انجام گرفت. جهت تعیین ویژگی‌های خاک و ارتباط آن با کمیت و کیفیت اسانس گل اروانه زیبا، نمونه‌ها در سه پلات در امتداد سه ترانسکت در هر طبقه ارتفاعی از عمق 30 سانتی‌متری برداشت شد و پارامترهای کربن‌آلی، ازت، فسفر، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، آهن، منگنز، روی، مس اندازه‌گیری شدند. براساس نتایج به دست آمده 43 ترکیب در اسانس گل اروانه زیبا در سه ارتفاع بلده شناسایی شد. بیشترین ترکیبات در ارتفاع 1000-800 متر labda، methanonaphthalene، butenamide و tetramethyl tricycle، با بافت خاک سیلتی در ارتفاع 1700-1500 متر، heptadecanamine، acetaldehyde ethanal، ethylamine، isopropylidene3methyle با بافت خاک سیلتی و ارتفاع 2200-2000 متر pyridinepropanoic acid ,alpha، ethylene oxid، oxirane epoxyethane، cyclopropane,1bromo با بافت خاک سیلتیلومی بودند. همچنین، نتایج نشان داد که بین درصد اسانس و اختلاف ارتفاع از سطح دریا یک رابطه خطی منفی معنی‌دار وجود دارد به این معنی که با افزایش ارتفاع، درصد اسانس کاهش می‌یابد. درخصوص ارتباط خصوصیات خاک با میزان اسانس گل اروانه زیبا، نتایج این پژوهش همبستگی متفاوتی بین پارامترهای خاک و ترکیبات اسانس نشان داد.

The impact of the environmental factors on chemical composition of Hymenocrater elegans Bunge. (Case study: Baladeh, Noor, Mazandaran province, Iran)

The aim of this study was to investigate the role of environmental factors, altitude and soil, on the quantitaty and quality of essential oils of aerial parts of Hymenocrater elegans species at the full flowering stage. Plants were selected from three heights of its natural habitat located in Baladeh Noor region (Mazandaran province). The plant aerial parts were collected at the flowering stage and dried at room temperature; essential oils were extracted by hydrodistillation method using Clevengertype apparatus. The composition of the essential oil was determined by combined GC/MS and GC. Soil properties and its relationship with the quantity and quality of the species, samples were taken in three plots put alongside of three transects on selected elevations. Samples were taken from a depth of 030 cm and the parameters of organic carbon, nitrogen, phosphorus, K, Ca, Mg, Fe, Mn, Zn, Cu were measured. Based on the results, 43 compounds were identified in the essential oil of Hymenocrater elegans at three Baladeh altitudes. The most compounds at altitudes of 1000800 m with silty soil texture were Labda, Methanonaphthalene, Butenamide and Tetramethyl tricycle. For altitudes of 17001500 m, with silty soil texture were Heptadecanamine, Acetaldehyde Ethanal, Ethylamine, Isopropylidene3methyle 2000200 m. Heights of 20002200 m with siltyloamy soil texture were Pyridinepropanoic acid, alpha, Ethylene oxide, Oxirane Epoxyethane, Cyclopropane, 1bromo. The relation between the altitude above the sea level and essential oil components significantly found negative. This means the higher the altitude, the lower essential oils percentage.