اثر ارتفاع، حلال، نوع اندام گیاه و روش استخراج بر برخی ویژگی‌های فیتوشیمیایی گل ماهور تماشایی در مراتع چهارباغ استان گلستان

استفاده از گیاهان دارویی مراتع و مواد فعال آنها به جهت اثرات درمانگری و صنعتی آنها بسیار با اهمیت می باشد. در این مطالعه به منظور بررسی اثر تیمار‌های ارتفاع، اندام، حلال و روش استخراج بر برخی از ویژگی های فیتوشیمیایی عصاره گل ماهور تماشایی (verbascum speciosum schard.) در مراتع چهارباغ استان گلستان، نمونه‌های گل و برگ این گونه از طبقات ارتفاعی 2100 - 2300 - 2500 - 2700 متری در سه تکرار جمع آوری گردید و با حلال های اتانول و متانول و با دو روش عصاره‌گیری شامل خیساندن و استفاده از ریزموج فراصوت عصاره‌گیری شدند. بنابر نتایج بیشترین میزان فنل کل (119.46 میلی‌گرم بر گرم وزن خشک) در اندام گل، ارتفاع 2100 متر، حلال اتانول و روش عصاره‌گیری با ریزموج فراصوت، بیشترین میزان فلاونویید کل (31.07 میلی‌گرم بر گرم وزن خشک) در اندام برگ، ارتفاع 2100 متر، حلال متانول و روش عصاره‌گیری با ریزموج فراصوت و بیشترین میزان فعالیت آنتی‌اکسیدانی (81.49 درصد) در اندام گل، ارتفاع 2100 متری، حلال اتانول و عصاره‌گیری به روش خیساندن مشاهده شد. همچنین تجزیه واریانس میزان ic50 نمونه‌ها نشان داد که قدرت مهارکنندگی رادیکال‌های آزاد dpph به تنهایی یا اثر متقابل، در p<0.01)) تفاوت معنی‌داری داشت. نتایج مقایسه میانگین سه عامل ارتفاع، اندام و حلال بر میزان ic50 نمونه‌ها نشان داد که گونه گیاهی مورد مطالعه در ارتفاع 2500 متری، در اندام گل و با نوع حلال متانول بیشترین میزان ic50 و به تبع آن کمترین میزان فعالیت آنتی‌اکسیدانی را دارا است. با توجه به پراکنش گل ماهور در مناطق کوهستانی، به نظر می‌رسد گرادیان ارتفاعی، نحوه استخراج و نوع اندام گیاهی تاثیر قابل توجهی در متابولیت های ثانویه مورد بررسی و خواص آنتی‌اکسیدانی این گیاه دارد؛ لذا به منظور تولید، بهره‌برداری، فراوری و استفاده از مواد موثره گیاه speciosum verbascum در ترکیبات دارویی توجه به موارد مذکور توصیه می گردد.

The effect of height, solvent, plant organs and extraction method on some phytochemical properties of Verbascum speciosum schard. In Chaharbagh rangelands, Golestan province

The use of rangeland medicinal plants and their active ingredients has recently been considered due to their therapeutic and industrial effects. In order to investigate the effect of height, plant limb, solvent and extraction method on some phytochemical properties of Verbascum speciosum in Chaharbagh rangelands, Golestan province, flower and leaf samples of this species were collected from altitude classes of 2100 2300 2500 2700 meters in three replications. Samples oils were then extracted with ethanol and methanol solvents by two extraction methods including soaking and using microwave ultrasound. Results showed that the highest amount of total phenol (119.46 mg per g dry weight) is in flower limps, sampled at altitude of 2100 m, ethanol solvent and extraction method with microwave ultrasound. The highest amount of antioxidant activity was observed by free radical scavenging DPPH (81.49%) in flower organs, sampled at 2100 m above see level, ethanol solvent and extraction by soaking method. ANOVA of IC50 of the samples showed that the inhibitory power of DPPH free radicals at (P<0.01) was significantly different. The results of comparing the mean of the three factors of height changes, plant limb and solvent type on the IC50 level showed that the studied plant species at 2500 m altitude, in the flower limb with the methanol solvent type had the highest IC50 and consequently the lowest antioxidant activity. Considering the distribution of Verbascum speciosum in mountainous areas, it seems that the altitude gradient, extraction method and type of plant organs have a significant effect on the secondary metabolites and antioxidant properties of this plant.