ترکیب و تراکم بانک بذر خاک در مراتع ییلاقی تحت هجوم سرخس عقابی (pteridium aquilinum) در منطقه بندپی بابل، استان مازندران

سرخس عقابی (pteridium aquilinum) از گیاهان مهاجم در اکوسیستم‌های مختلف جهان است. حضور این گیاه در شمال ایران و در خارج از اکوسیستم‌های جنگلی رو به افزایش است. در این تحقیق مقدار و ترکیب بانک بذر خاک در توده‌های انبوه این گیاه در بخشی از مراتع ییلاقی بندپی بابل مورد بررسی قرار گرفت. بانک بذر قبل از فصل رویش و در پنج تیپ گیاهی شامل مرتع مورد هجوم، درختچه‌زار ولیک مورد هجوم، درختچه‌زار زرشکولیک مورد هجوم، جنگل راش مورد هجوم و مرتع شاهد و دو عمق خاک نمونه‌گیری شد. نمونه‌ها‌ی خاک در گلخانه کشت و گیاهچه ها مورد شناسایی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که میانگین بانک بذر خاک در مرتع مورد هجوم سرخس عقابی حدود 2900 بذر در متر مربع بوده که به طور معنی داری بیشتر از سایر تیپ های تحت هجوم و منطقه شاهد بوده است. گونه‌هایspergularia bocconei ، stellaria media، plantago lanceolata، trifoliom sp. و poa annua جزء گونه‌های غالب بانک بذر مناطق مورد هجوم بودند. 24 گونه گیاهی منحصرا در بانک بذر مناطق تحت هجوم سرخس عقابی مشاهده شدند. با وجود اثر گیاه سرخس عقابی بر مقدار و ترکیب ذخایر بذر گونه ها در خاک ولی شاخص های تنوع و غنا به واسطه هجوم این گیاه با مراتع شاهد مجاور که تحت هجوم نبوده اند تفاوت معنی داری نداشته است. حدود 6.5 درصد از کل تراکم بانک بذر برای گندمیان و دیگر گونه های خوشخوراک بوده که نشان می دهد احیاء پوشش گیاهی منطقه در صورت کنترل گیاه سرخس عقابی تنها به واسطه بانک بذر خاک میسر نیست.

Soil seed bank size and composition under Pteridium aquilinum invasion in summer rangelands of Bandpay Babol, Mazandaran province

Pteridium aquilinum is known as an invasive species in different ecosystems of the world. The spread of this species is increasing in the north of Iran particularly outside of forest ecosystems. In this study, the amount and composition of soil seed banks in the dense pathes of Pteridium were investigated in summer rangelands of Bandpay in the south of Babol city in Mazandaran province, Iran. Soil seed bank sampling was done before the growing season in five vegetation types invaded by Pteridium including beech forest, shrubland dominated by Crataegus meyeri, shrubland dominated by Berberis vulgarisCrataegus meyeri, rangeland and an uninvaded rangelan. Soil samples were kept in glasshouse and seedlings were identified and counted. The results showed that the mean density of soil seed bank in invaded rangeland was about 2900 seeds/m2 and this was significantly graeter than that in other invaded vegetation types and uninvaded rangeland. The dominant species in the soil seed bank were Spergularia bocconi, Stellaria media, Plantago lanceolata, Trifolium sp., and Poa annua. A total of 24 species were restricted to the soil seed bank of invaded sites. Despite the impact of Pteridium invasion on seed bank composition and size, the soil seed bank diversity and richness was not significantly different between invaded and uninvaded sites. A low seed density of grasses and palatable species were found in the soil seed bank (about 6.5% of total seed bank), therefore it is not possible to rely on soil seed bank for restoration of thses invaded sites following Pteridium control.