بررسی سنت‌های محلی در مدیریت شیر دام‌های سبک‌ در مراتع (مطالعه موردی: روستای هفت چشمه، شهرستان آذرشهر)

مدیریت عملیات شیردوشی و فراوری آن از طریق دانش بومی یکی از مهم‌ترین بخش‌های مدیریت دام در بین گله‌داران می باشد. گله داران با استفاده از عرف و سنت‌هایی محلی و با همیاری جمعی کار سخت و طاقت‌فرسای شیردوشی را به شکل سازگاری با محیط اطراف خود به طرز کامل انجام می دهند. این مطالعه به منظور مطالعه نظام سنتی در مدیریت عملیات شیردوشی و تقسیم شیر بر مبنای روش‌های پیمایشی با استفاده از روش‌های کیفی، مشاهده مستقیم، مشاهده مشارکتی و مصاحبه سازمان‌یافته، در میان 70 خانواده در روستای هفت‌چشمه، شهرستان آذرشهر انجام شد. بر اساس یافته‌ها، عملیات شیردوشی به شکل سازمان‌یافته‌ای شامل شمارش دام‌ها، جمع‌آوری دام‌ها، دوشیدن شیر، پیمانه نمودن شیر، تقسیم زمانی شیر، تهیه مشتقات و امور مربوط به فروش و مصرف آن به شیوه سنتی و بر اساس عرف حاکم در بین گله‌داران می‌باشد. در این عملیات نقش‌های مختلف اجتماعی ازجمله یانچی، چوپان، سوتچیلر و... در کنار هم یک نهاد اجتماعی به نام دسته را به وجود می‌آورند که عملیات شیردوشی را مدیریت می کند. در تعاونی شیردوشی، سوتچلرباشی به عنوان رهبر اعضای شیردوشی نقش کلیدی را در پیشبرد اهداف این تعاونی دارد و انتخاب این فرد در بین زنان شیردوش، عمدتاً بر اساس مقدار شیر روزانه تعیین می‌گردد. آنچه به تحکیم و تداوم این نظام سازمان‌یافته در خصوص عملیات شیردوشی کمک نموده، تقسیم وظایف و انجام تعهدات بین گله‌داران در این منطقه می‌باشد که به شیوه‌ای ساده و کارا بخشی از نظام گله‌داری خود را در قالب مدیریت عملیات شیردوشی و توزیع آن را بدون هیچ‌گونه مشکل اجتماعی اقتصادی زیست‌محیطی و با حداکثر کارایی انجام می‌دهند.

Traditional light weight livestock milk management (Case of: Haft Cheshme, Azarshahr, Iran)

Management of milk process through indigenous knowledge is one of the most important parts of livestock management among herders. Herders do the hard and exhausting work of milk process through local customs and traditions with collective help in a full harmony with their surroundings. This study was conducted to study the traditional system of milk processing management. For the study 70 families in Haft Cheshmeh village, Azarshahr city were selected using qualitative methods through direct observation, participatory observation and organized interview. According to the findings, milk processes include livestock counting, gathering the herds, milking, milk measurement and preparing processed marketable materials plus what is needed for family consumption. There are various social roles in this process locally named as Yanchi, Shepherd, Suttchiller, etc. In the milking cooperative, Sutchlerbashi, which is a woman is the leader and plays a key role in advancing the cooperativechr('39')s goals. Selection of Sutchlerbashi is largely determined by the amount of daily milk her herd can provide the community with. Strength and perpetuation of the organized milking processing cooperative is the task division among herders in the region. This system is simple and effective without any socioeconomic and ecological problems.