دیدگاه‌های وحدت‌وجودی یا وحدت‌شهودی خواجه محمد پارسا

خواجه محمد پارسا از مشایخ مهم و تاثیرگذار نقشبندیه و از شارحان افکار و آثار ابن عربی به شمارمی‌رود؛ شیخ پرکاری که در کنار پرورش مریدان، صاحب آثاری در زمینه های مختلف ازجمله عرفان و تصوف است. دوره وی مقارن با گسترش تعالیم ابن عربی و به ویژه آموزه وحدت وجود در میان مشایخ و بزرگان سلاسل صوفیه بود. مساله اصلی این مقاله آن است که با توجه به مطلب فوق، آیا خواجه محمد پارسا وحدت وجودی است و یا وحدت شهودی؟ چگونه با مطالعه آثار وی، می‌توان این دو دیدگاه را قابل‌جمع دانست و یا یکی را بر دیگری برتری دانست؟ یافته‌های این پژوهش که به روش توصیفی-تحلیلی در آثار چاپ شده پارسا انجام‌شده است، نشان می‌دهد که او خود به‌اصطلاح وحدت وجود و وحدت شهود اشاره ای ندارد. توحید شهودی یا وحدت شهود را به‌عنوان نتیجه سلوک عملی و در مقام فنا و بقا می‌پذیرد. وحدت وجود را با استناد به گزاره ها و شرح اصطلاحات و تصریحات مستقیم در آثار خود، قبول دارد.او وحدت وجود را مرتبه بالاتر از وحدت شهود می داند.

the views of existential unity or intuitive unity of khajeh mohammad parsa

khajeh mohammad parsa is one of the most important and influential sheikhs of naqshbandiyyah, and the commentator of ibn arabi's thoughts and works. a prolific sheikh who, in addition to nurturing disciples, is the author of some works in various fields, including mysticism and sufism. his period was parallel to the spread of ibn-arabi's teachings and especially the doctrine of the unity of existence among the sheikhs and elders of the sufi order. the main issue of this article is that according to the above article, is khajeh mohammad parsa an existential unity or an intuitive unity? by studying his works, how can these two views be considered compatible or one superior to the other? intuitive monotheism or the unity of intuitions is accepted as a result of practical conduct and in the position of death and survival. the findings of this research, which was carried out in the descriptive-analytical method in parsa's published works, show that he himself does not refer to the term unity of existence and unity of intuition, but accepts intuitive monotheism or unity of intuition as a result of practical behavior and in the position of annihilation and survival. he accepts the unity of existence by referring to propositions and descriptions of terms and direct statements in his works. he considers the unity of existence to be higher than the unity of intuition.