بررسی آموزه‌ای تربیتی عرفانی امام علی (ع) در نهج‌البلاغه

نهج‌البلاغه آیینۀ تمام نمای اسلام ناب است و روش‌های تربیتی ارائه شده در نهج‌البلاغه مبتنی بر جهانی بینی توحیدی اسلام و روش‌های تربیتی عرفانی در آن جامعیتی خاص در ابعاد مختلف اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اخلاقی دارد. در این مقاله تلاش شده تا به روش توصیفی تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع و متون کتابخانه‌ای موضوع «آموزه‌ای تربیتی عرفانی امام علی (ع) در نهج‌البلاغه» مورد تحقیق و تحلیل قرار گیرد. بررسی‌های انجام‌شده در این راستا گویای این است که تربیت از اساسی‌ترین نیازهای زندگی بشر بوده و انسان در پرتو تربیت صحیح می‌تواند موجودی هدفمند و اندیشه‌ورز بوده، به اهداف و آرمان‌های خود دست یابد. انسان برای پیمودن راه سعادت و بندگی، نیازمند الگوهای مطمئن در عرصه عمل است و تنها معصومین (ع) بهترین و مطمئن‌ترین الگوهای تربیتی‌اند و ارائه دیدگاه‌هایشان ضرورتی انکارناپذیر برای پویندگان عرصه تعلیم و تربیت است. در این میان الگوی تربیتی امام علی (ع) جایگاه ویژه‌ای دارد. تربیت عرفانی در سیاق مفاهیم نهج‌البلاغه، تربیت الهی است که دستیابی به آن مستلزم رعایت تقوای الهی است و نیاز به تعقل و تفکر و سیر در آفاق‌وانفس و جدوجهد در جهت تصفیه نفس از رذایل و آراستگی به جمیع فضایل را می‌طلبد که غایت آن تقرب الهی است. از مهم‌ترین اهداف تربیت معنوی از منظر نهج‌البلاغه را می‌توان به قرب الهی، تقوا، عبودیت باری‌تعالی اشاره نمود و اصول تربیت معنوی از منظر نهج‌البلاغه مشتمل بر اصل کرامت، اصل محبت، اصل فروتنی و اصل تعقل است.

investigating the mystical educational teachings of imam ali (a.s.) in nahj al-balagha

nahj al-balagha is a mirror of the whole face of pure islam and the educational methods presented in nahj al-balagha are based on the monotheistic world view of islam and mystical educational methods in it have a special universality in different social, political, economic, cultural and moral dimensions. in this article, an attempt has been made to research and analyze the subject of imam ali's (a.s.) mystical educational teachings in nahj al-balagheh using library sources and texts. the studies conducted in this direction show that education is one of the most basic needs of human life and that in the light of proper education, a person can be a purposeful and thoughtful being and achieve his goals and ideals. in order to walk the path of happiness and servitude, man needs reliable models in the field of action, and only the innocents (pbuh) are the best and most reliable educational models, and presenting their views is an undeniable necessity for those who follow the field of education. among these, the educational model of imam ali (as) has a special place. mystical education in the context of the concepts of nahj al-balagheh is a divine education, the achievement of which requires the observance of divine piety and the need for reasoning, thinking, walking in the horizons and the soul, and striving to purify the soul from vices and adorning itself with all the virtues. its goal is the closeness of god. one of the most important goals of spiritual education from the point of view of nahj al-balaghah is the nearness of god, piety, worshiping the supreme, and the principles of spiritual education from the point of view of nahj al-balaghah include the principle of dignity, the principle of love, the principle of humility and the principle of wisdom.