تطوّر رابطۀ مرید و مراد در ژانر عرفانی(با نگاه ویژه به رمان رساله دربارۀ نادر فارابی)

پژوهش حاضر، سیر تطوّر رابطۀ مرید و مراد از روایت‌های ادیان ابراهیمی تا ادبیات معاصر مبتنی بر ژانر عرفانی را مورد بررسی قرارداده‌است. مسئلۀ اصلی این است که براساس چه سازوکاری رابطۀ مرید و مراد از زمان حضرت آدم تاکنون به شیوه‌های مختلف دستخوش تغییر و بازتولیدشده‌است. برپایۀ این، در پژوهش پیش‌رو با شیوۀ تحلیلی- اسنادی به سیر تطوّر رابطۀ مرید و مراد می‌پردازیم که چگونه آن رابطۀ نابِ بی‌واسطه کم‌کم متحوّل شده است تا هدف از معرّفی و بررسی این تطوّر در ژانر عرفانی تبیین شود. بدین منظور ابتدا تعریفی از ژانر عرفانی ارائه شد؛ سپس رابطۀ مرید و مراد را در روایت‌های ادیان ابراهیمی و عرفان اسلامی مورد بررسی قراردادیم و بعد از آن به‌صورت اجمالی به چگونگی تحوّل این رابطه در روایت‌های معاصر پرداختیم و در نهایت با نگاه ویژه، رمان رساله دربارۀ نادر فارابی را که نوع جدیدی از عرفان معاصر می‌باشد، واکاوی کردیم. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که در دوران مدرنیته، افکار فلاسفه و اندیشمندانِ مدرن با تفکّرات دینی و عرفانی گره می‌خورد و منجر به ظهور گونه‌ای جدید از عرفان می‌شود که در ساختار رابطۀ مرید و مراد نیز تاثیرمی گذارد.