تجلّی مفاهیم عرفان اسلامی و بودیسم در سینمای عرفانی و معناگرا (مقایسۀ موردی دو فیلم «پری» و «بهار، تابستان، پاییز، زمستان.... و بهار»)

تجلّی عرفان و نگرش عرفانی درآثار ادبی و هنری، به این آثار عمق و شکوه بخشیده و آن ها را از لایه های معنایی و ظرفیت دلالتی چشمگیری بهره مند ساخته است. یکی ازگونه های هنر مدرن که در جوامع و فرهنگ های گوناگون از تاثیر و تجلّی مفاهیم عرفانی دورنمانده، هنر فیلم است. مضامین و موتیف های عرفانی، کم و بیش در فیلم های بسیاری از کشورها نموددارند ولی این نمود با توجّه به نوع نگاه و مفاهیم عرفانی مورد توجّه آن جوامع، یکسان نیست. بررسی وجوه تجلی مفاهیم عرفانی در سینما، ضرورت مدّنظر در این پژوهش است. فیلم هایی را می توان عرفانی دانست که سازندۀ آن ها با نقشه و برنامۀ قبلی به درج و بازنمود مفاهیم عرفانی مبادرت کرده باشد لذا در این مقاله، وجوه و شیوه های بازتاب مفاهیم عرفانی در دو فیلم «پری» از داریوش مهرجویی و «بهار، تابستان، پاییز، زمستان... و بهار» از کیم کی داک کره ای، با روش توصیفی تحلیلی مقایسه و تحلیل شده است. مهم ترین نتایج پژوهش از این قرار است: دو فیلم مذکور با محوریت عرفان و بر اساس نگاه باطن گرایانه به انسان و جهان تولیدشده اند. برخی از اصول و آداب عرفانی مانند: قائل بودن به باطن و ماوراء و تاثیر نیرویی غیبی بر امور عالم، ضرورت سرسپردگی به پیر، ادب، ساده زیستی، ریاضت، ذکر و دعا، کرامت و نمادپردازی که میان عرفان اسلامی و بودیسم مشابه است دراین فیلم ها دیده می شود؛ اما تفاوت های آشکاری نیز در نوع باور و نگرش و شیوۀ سلوک دارند؛ مانند تناسخ و خداناباوری در فیلم کره ای.

the manifestation of islamic mysticism and budhism in mystical cinema (case study: pari & spring, summer, fall, winter… and spring)

the manifestation of mysticism and mystical attitude in literary and artistic works has given depth and sublimity to them, and has provided them with remarkable semantic layers and signifying capacity. in addition to poets and writers, a lot of artists, from painting, caligraphy, poetry, music and so forth, have taken advantage of mysticism. one of the modern sorts of art is art of movie which has not been distant from the impression and manifestation of mystical notions in different cultures. the mystical motives and contents are more or less represented in the movies of a lot of countries; although the so called representation differs pertaining to the sort of mystical notions and attitudes of such communities. the movies are qualified to be known as mystical ones, the maker of which has intendionally made use of mystical notions; such as pari directed by dariush mehrjuei and spring, summer, fall, winter… and spring directed by kim ki duk. in this article, the mystical notions, incarnated in these two mentioned movies, have been considered by a descriptive analytical approach. some researches like this are necessary and beneficiary fot the clarification of such mystical practices in seventh art. the most important results are as following: these two movies are produced mystical orientedly according to an inwardly attitude towards man and universe. some of mystical principles and rituals which are common between islamic mysticism and budhism are traceable in these two movies, as below: putting trust in interior and supernatural and the influence of an invisible power upon worldly questions, the necessity of devotion to the wise old man, politeness, simple living, austerity, recital and prayers, generosily, symbolism. yet they obtain obvious differences as well in variety of belief, attitude and chasing approach such as metamorphosis and disbelief in god in korean movie.