تحلیل عرفانی حدیث «ما عرفناک حق معرفتک»

حدیث نبوی «ما عرفناک حق معرفتک» از چنان عمقی برخوردار است که از دیدگاه‌های متفاوتی قابل مطالعه است. یکی از آن‌ها جنبة معرفت‌شناسی‌ است که بر اندیشه و رفتارهای انسان تاثیر فراوان دارد و در فلسفه و عرفان، مبنای هر مکتبی را تشکیل می‌دهد. در این مقاله با مطالعة اسناد این روایت، رابطه معرفت‌شناسی و خداشناسی بررسی می‌شود و نگاه خاص عرفانی به معرفت‌شناسی و توحیدمحوری تحلیل می‌شود. تفسیر این روایت از دیدگاه ابن عربی، سعدی و شیخ بهایی ارائه می‌شود و با استفاده از روش کتابخانه‌ای با استناد به منابع دست اول، تفسیری خاص از این حدیث دنبال می‌شود. با تحلیل منطقی روشن می‌گردد که یک جنبة این حدیث اعتراف به مراتب و درجات معرفت است که معیار اصلی برای عبادت و پرستش است و اینکه هر حق‌جویی مشتاق است به مراتب بالاتری از معرفت حق دست یابد اگرچه شناخت ذات حق امری محال باشد، اما با سیر و سلوک معنوی می‌توان به او نزدیک شد.

mystical analysis of the hadith mā arafnāka haqa ma'refatek

the prophetic hadith mā arafnāka haqa ma'refatek has such a depth meaning that it can be read from different perspectives. one of them is the aspect of epistemology, which has a great impact on human thought and behavior and forms the basis of every school in philosophy and mysticism. in this article, by studying the documents of this narrative, the relationship between epistemology and theology is investigated, and the specific mystical view of epistemology and central monotheism is analyzed. the interpretation of this narration is presented from the point of view of ibn arabi, saadi and sheikh baha'ei. and by using the library method, referring to the first hand sources, a special interpretation of this hadith is followed. through logical analysis, it becomes clear that one aspect of this hadith is the recognition of the levels and degrees of knowledge, which is the main criterion for worship and worship, and that every seeker of truth is eager to achieve a higher level of knowledge of truth, even though knowing the essence of truth is impossible, but you can approach him through spiritual conduct.