بازتابش عرفانی و اساطیری واژۀ خورشید در شعر سهراب سپهری

ادبیات به جهت گستردگی، ظرفیّت پیوند با دانش‌های گوناگون را دارد. از این میان به دلیل خاستگاه مشترک ادبیات، عرفان و روانشناسی، رویکرد عارفانه– روانشناسانه در میان منتقدین ادبی اهمیّت خاصّی دارد؛ رویکردی که منتقد را به ژرفای ذهن و ضمیر صاحب اثر می رساند. این نوشتار به روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از مطالعۀ کتابخانه‌ای، واژۀ «خورشید» را در شعر سهراب سپهری بررسی‌ می‌کند. براساس نقد عارفانه روانشناسانه، این واژه گاه جلوه‌ای است از کهن‌الگوی ماندالا به عنوان رمزی به تعالی. از سوی دیگر، واژۀ خورشید در شعر سپهری به پیروی از سنّت‌های ادبی ایران‌زمین گاه نماد زیبایی قرارمی‌گیرد تا معنایی عرفانی را برساند و گاه نماد جنگجویی و قدرت می‌شود برای رساندن مفهومی اساطیری و ازلی. درهم تنیدگی این موارد در شعر سپهری، علاوه بر این‌که نشان دهندۀ نبوغ شاعر و آشنایی او با دنیای عرفان و اساطیر است، تجربۀ معنوی و عرفانی او را نیز به مخاطب و منتقد ادبی منتقل می‌کند تا جایی که ذهن مخاطب را با خود همراه کرده، به سوی کمال و تعالی می‌برد.

mystical and mythical reflection of the sun in sohrab sepehri's peoms

literature, due to its extent, has the capacity to connect with different knowledge. in the meantime, because of shared origin of literature, mysticism and psychology, the mystical and psychological approach has a special importance among literary critics. this approach brings the critic to the depth of mind and mentality of the work owner. this article investigates the word sun in sepehri's poems of through a descriptive and analytical method and library studies. according to the mystical and psychological criticism, the word sun is sometimes a manifestation of the old mandala pattern as a secret to exaltation. on the other hand, the word sun in sepehri's poems is sometimes considered as the symbol of beauty pursuant to iranian literary traditions in order to convey the mystical meaning and, sometimes, becomes the symbol of militancy and power to convey a mythical and eternal meaning. intertwinement of these items in sepehri's poem not only demonstrates the genius of the poet and his familiarization with the world of mysticism and mythology but also transfers his spiritual and mystical experience to the literary audience and critic insofar as it brings the mind of audience with itself and leads that to the perfection and exaltation.