تجلّی تعالیم فلسفی عرفانی فلوطین در الهی نامۀ عطار نیشابوری

فلوطین معروف ترین فیلسوف عارف مسلک فلسفۀ نوافلاطونی است که در نزد حکما و فلاسفه اسلامی به شیخ الیونانی شهرت دارد. این نظام فلسفی از طریق نشر و ترجمۀ آثار نوافلاطونیان به خصوص آموزه های فلوطین، وارد دنیای اسلام شد و در فلسفه و عرفان اسلامی و ایرانی نفوذیافت. در این میان، تعالیم نوافلاطونی در آثار واصلان و جویندگان معرفت، چون: سنایی، عطار، مولوی و ... بیشتر نمودیافته است. عطار نیشابوری که تصویرگر اندیشه ها و مفاهیم دلکش و نغز عرفانی است، از زبان شعر بهره می جوید تا با بیان حکایت های تمثیلی و رمزی، تعالیم عارفانۀ خویش را به مخاطبان عرضه دارد. مثنوی الهی نامه، جهان بینی شاعر را به نمایش می گذارد و انعکاس سیر درونی او است. او در این اثر به صورت ماهرانه اندیشه های تعالی گرایانۀ خود را با رویکردی غایت شناسانه بیان می کند و اصول بنیادین وجود و معرفت شناسی را با اشاراتی به نظریۀ فلوطین تبیین و تشریح می کند. ازاین رو، نگارنده مقاله تلاش دارد تا با روش تحلیلی توصیفی، به بازتاب اندیشه های فلسفی عرفانی فلوطین در این منظومه بپردازد و هدف آن، به تصویرکشیدن وجوه اشتراکات تعالیم عرفانی و ذوقی فلوطین و عطار در بیان موضوعات اساسی چون احد، عقل و روح است.

manifestation of plotin's philosophical mystical teachings in attar nishaburi's theology

plotin is the most famous mystic philosopher of neo platonist philosophy, who is known as sheikh al yunani among islamic sages and philosophers. this philosophical system entered the islamic world through the publication and translation of the works of the neoplatonists, especially the teachings of plotinus, and gained influence in islamic and iranian philosophy and mysticis. in the meantime, neoplatonic teachings have been shown in the works of scholars and seekers of knowledge, such as: sana'ei, attar, molavi, etc. attar nishabouri, who portrays charming and mystical thoughts and concepts, uses the language of poetry to present his mystical teachings to the audience by telling allegorical and mystical stories. elahinamah displays the worldview of the poet and is a reflection of his inner journey. in this work, he skillfully expresses his transcendental thoughts with a teleological approach and explains and describes the fundamental principles of existence and epistemology with references to plotin's theory. therefore, in this article, the author tries to reflect the philosophical mystical thoughts of plotinus in this system with a descriptive analytical method, and its purpose is to portray the commonalities of the mystical teachings and taste of plotinus and attar in expressing the basic issues like ahad, wisdom and spirit