نوآوری ابونصرسرّاج‌ طوسی در باب مقامات‌ عرفانی در اللّمع

احوال‌و‌مقامات یکی از مباحث مهم و اساسی در عرفان و تصوف، در میان اهل سیر‌و‌سلوک معنوی است. این مقامات، که در نامگذاری، تقسیم، ترتیب و شمارش آن‌ها میان صوفیه و عرفا اختلاف‌نظر وجوددارد، در قدیم‌ترین و مهم‌ترین کتاب تعلیمی عرفانی در قرن چهارم، «اللّمع فی‌التّصوف» ابونصر سرّاج‌طوسی هفت مقام است که به‌ترتیب عبارتند‌از: توبه، ورع، زهد، فقر، صبر، توکل، رضا. مهم‌ترین اختلاف صوفیه، دربارۀ مقام رضاست که به حال یا مقام‌بودن رضا برمی‌گردد. سرّاج مقامات را در طول هم می‌داند و‌گرنه سیر‌و‌سلوک و ترقّی بی‌معنا می‌شود. با‌توجه به این‌که هدف سرّاج از تالیف اللّمع، منطبق نشان‌دادن اصول و مبانی عرفان با قرآن و روایات پیامبر (ص) بوده‌است، او در طرح مقامات‌عرفانی نیز، به آیات قرآن و روایات پیامبر(ص) استنادنموده‌است. از آن‌جا‌که شناخت این مقامات‌عرفانی، به‌منظور وصال حقّ، برای سالک طریقت دارای اهمیت است، در این پژوهش به‌شیوۀ توصیفی تحلیلی ، دیدگاه سرّاج را دربارۀ هر یک از مقامات، تقسیم‌بندی سه‌گانۀ آن‌ها و ویژگی‌های مقامات‌عرفانی بررسی و تحلیل خواهیم کرد.

abu nasr sarraj tousi's innovation in the issue of mystical states in al luma'

mystical states and stations (ahval va maghammat) are one of the most important and fundamental issues in mysticism and sufism, among the people of spiritual wayfaring. there is disagreement between sufis and mystics on the division, order, and enumeration of stations. in the oldest and most important mystical teaching book in the fourth century, al luma' fi al tasawwuf , abu nasr sarraj tousi stations counted seven numbers, which are: repentance, piety, asceticism, poverty, patience, repent, ridha. the most important difference in sufism, is about the station of ridha which goes back to the state or station of ridha. sarraj knows the stations along the way, otherwise wayfaring and ascent will be meaningless. sarraj referred to the verses of the qur'an and the narrations of the prophet in the design of mystical stations. since the identification of these mystical stations is important for the mystic students in order to connect the truth, in this descriptive analytical study, sarraj's view about each of the mystical stations, their three divisions and the characteristics of mystical stations has been explained and analyzed