واکاوی مرگ و مرگ‌اندیشی در نثر صوفیانه (با تاکید بر متون منثور قرن ششم تا دهم هجری)

مرگ اندیشی، بیان کنندة طرز تفکر و دیدگاه گروهی از جامعه به پدیدة زندگی، سرانجام هستی و جهان است. اندیشة مرگ، طیف وسیعی را دربرگرفته و در یک نوع یا یک گروه نیست. بررسی آن ها به نوع زندگی و شیوة معاشرت در جهان پاسخ داده و منجر به حلّ برخی از معضلات مربوط به سوءتفاهم های فکری و فرهنگی شده، مرگ گرایی یا مرگ اندیشی را با سرفصل های مشخصی آنالیزمی کند. در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی تحلیلی، مرگ اندیشی در نثر صوفیان قرن ششم تا دهم در چهارچوب نظام معناشناسی زبان و با به کارگیری داده های متن ابعاد مسئله از زوایای مختلف بررسی شده است. پژوهش حاضر در پی پاسخ به پرسش چگونگی مرگ اندیشی در نظام گفتمانی صوفیه است. نتایج حاصل نشان می دهد که مرگ، تناسب یا تعامل خاصی با عرفان ایرانی اسلامی دارد و در آراء صوفیه می توان مصادیق و شواهد فراوانی دربارة وجود آن، غلبة آن بر ذهن و زبان عارف یا صوفی؛ حتی گرایش به سمت مرگ را دید. درمقابل، گرایش به زندگی، راندن مرگ یا نادیده انگاشتن آن نیز از یافته های دیگر پژوهش است. صوفیه تعریف صوفیانه ای از «مرگ»، «شیوه» و «شگرد» آن دارند و با مفهومی که در جهان عادی جریان دارد، تفاوت دارد. همین تفاوت، جریانی را در اندیشة صوفیانة ایران پدیدآورده است که در این پژوهش تحلیل و بررسی می شود. از مهم ترین نتایج پژوهش، تفاوت ماهوی معنای مرگ در اندیشة متصوفه یا افرادی است که در سلک تصوف درآمده اند. تفاوت در نگرش و تفسیر جهان، تفاوت معنایی را نیز به دنبال دارد.

analyzing death and death thoughts in sufi prose (with an emphasis on prose texts from the 6th to 10th centuries of hijri)

thinking about death expresses the way of thinking and the view of a group of society on the phenomenon of life, the end of existence and the world. the idea of death encompasses a wide range and is not in one type or one group. this study responds to the way of life and the way of socializing in the world and leads to the solution of some problems of intellectual and cultural misunderstanding, analyzes mortality in the form of specific headings. in this study, using descriptive – analytical method, we study the thinking about death in the work of prose from the 6th to 10th centuries ah. in the context of the semantic system of language, using text data, the dimensions of the problem have been studied from different aspects. the results of this study show that death has a special proportion or interaction with iranian – islamic mysticism, and in sufic views, many examples and evidences about its existence can be seen, its dominance over the mind and language of the mystic or sufi, even the tendency towards death. in contrast, the tendency to drive death or ignore it is another finding of the study. sufis have an special definition of death and its technique which is different from the concept that flows in the normal world. this difference has created a flow in the sufi thought of iran, which in this study is examined analytically. one of the most important results of the study is the main difference between the meaning of death in sufism and people who have entered the sufic group. in the natural that differences in the attitude and interpretation of the world also lead to semantic differences