تجلی زیبایی‌شناسی عرفان اسلامی در کالبد و معنای معماری رواق دارالسیاده حرم رضوی

زیبایی‌شناسی از جمله مباحث مهمی است که عارفان اسلامی و بالاخص قرآن کریم به عنوان والاترین منبع دانش جهان اسلام به آن اشاره نموده‌اند و هستی عالم را تجلی زیبایی‌های ذات حق تعالی عنوان نموده‌اند. در این میان هنر اسلامی که به ژرفای حقیقت راه دارد، نمود بارزی از زیبایی‌شناسی عرفان اسلامی بوده است که بیانگر سرمنشا اصول وحدت بخش هنر نیز می‌باشد. معماری اسلامی در زمره هنر اسلامی، بارزترین جلوه نمایش زیبایی‌شناسی در طول تاریخ بوده و ریشه در اعتقادات معماران مسلمان داشته است. حرم مطهر رضوی، بزرگ‌ترین بنای مذهبی و نمونه‌ای کامل از معماری اسلامی در ادوار مختلف است و دارای بناهای ارزشمندی می‌باشد. رواق دارالسیاده یکی از باشکوه‌ترین و بزرگ‌ترین رواق‌های حرم مطهر می‌باشد که به دلیل همجواری با مرقد مطهر، مفاهیم والایی در زمینه زیبایی‌شناسی را در خود نهفته دارد. لذا پژوهش حاضر بر آن است تا زیبایی‌شناسی عرفان اسلامی را بررسی نموده و از آن‌جاکه معماری اسلامی دارای دو بعد معنا و کالبد می‌باشد، نحوه تجلی این زیبایی‌شناسی را به منصه ظهور رساند. در این راستا، با بهره‌گیری از روش توصیفی تحلیلی و تاریخی و گردآوری اطلاعات به روش کتابخانه‌ای و میدانی، به بررسی زیبایی‌شناسی و سپس تحلیل آن در کالبد و معنای معماری رواق دارالسیاده پرداخته شده است. نتایج پزوهش حاکی از آن است که اوصاف الهی در دو سطح جمال و جلال قابل تقسیم‌بندی می‌باشند که جمال با مفاهیم شفافیت، سلسله مراتب، ریتم و تکرار، تناسبات، وحدت‌گرایی و جلال با مفاهیم بی‌کرانگی، معنویت، عالم مثال و تقدس در رواق دارالسیاده انطباق دارد.

manifestation of the aesthetics of islamic mysticism in the framework and the meaning

aesthetics is one of the important topics that islamic mystics and especially the holy quran have pointed out as the highest source of knowledge in the islamic world and the existence of the universe as the manifestation of the beauties of the essence of the almighty. in the meantime, islamic art, which leads to the depths of truth, has been a clear manifestation of the aesthetics of islamic mysticism, which also indicates the source of the unifying principles of art. islamic architecture in the category of islamic art has been the most prominent manifestation of aesthetic expression throughout history, which is rooted in the beliefs of muslim architects. razavi holy shrine is the largest religious building and a perfect example of islamic architecture in different eras and has valuable buildings. dar al siyadah porch is one of the most magnificent and largest porches of the holy shrine, which due to its proximity to the holy shrine, has high concepts in the field of aesthetics. therefore, the present study intends to study the aesthetics of islamic mysticism and since islamic architecture has two dimensions of meaning and framework. the manifestation of this aesthetics has emerged. in this regard, by using descriptive analytical and historical methods and collecting information by library and field methods, aesthetics and then its analysis in the framework and the meaning of dar al siyadah porch architecture has been studied. the results of the research indicate that the divine attributes can be divided into two levels of beauty and glory