وحدت وجود در شعر فیض کاشانی

فیض کاشانی (متوفی 1091ق) از دانشمندان بزرگ عصر صفوی در اغلب علوم دینی عصر خود سرآمد بوده است و در عین حال عارف و شاعری کم‌نظیر است که در مبانی فکری خود پیرو عرفان و تصوف بوده و در آثار خود به اثبات و حمایت از آن مبانی پرداخته است. یکی از مهم‌ترین این مبانی، نظریه‌ وحدت وجود است که در دیوان اشعار او جلوه‌ای خاص دارد و با بیانی هنرمندانه به آن می‌پردازد. این مقاله با شیوه‌ تحلیل عقلی و روش کتابخانه‌ای و با استناد به منابع دست اول به بررسی دیدگاه فیض درباره وحدت وجود پرداخته و نشان می‌دهد که در نظم و نثر خود به این مهم اهتمام داشته و در اشعار فراوانی وحدت وجود، وحدت شهود و بخش مهمی از هستی‌شناسی عرفانی خود را به نمایش گذاشته است و نشان می‌دهد که اصالت را در وجود به حق می‌دهد و به نظریه‌ تجلی پایبندی دارد و موجودات را تجلی حق به شمارمی‌آورد.

study of mystical ethics in baharestan and parishan

faiz kashani (died 1091 ah) was one of the great scholars of the safavid era who excelled in most of the religious sciences of his time. at the same time, he was a unique mystic and poet who followed mysticism and sufism in his intellectual foundations and proved and supported those foundations in his works. one of the most important of these foundations is the theory of unity of existence, which has a special appearance in his poetry and he deals with it with artistic expression. this article, using the method of rational analysis and library method and citing primary sources, examines faiz's view on unity of existence and shows that he paid attention to this issue in his poetry and prose, and in his poems, he has displayed unity of existence, unity of intuition and an important part of his mystical ontology, and shows that he attributes the originality in existence to the truth and adheres to the theory of manifestation and considers beings to be manifestations of the truth.