بررسی ابعاد تمثیلی کهن الگوی پیر در خردنامۀ اسکندری

به حقیقت می توان گفت تمثیل؛ شیوه ای بلاغی است که نه تنها در ادب فارسی، بلکه در ادبیات سایر ملل نیز از جایگاه ویژه ای برخوردار است. درمثنوی خرد نامه اسکندری جامی، با بسامد بالایی از داستان های تمثیلی روبرو هستیم. از مهم ترین موضوعاتی که همواره مورد توجه شاعران عارف بوده است و بیشتر به گونۀ تمثیلی و نمادین در متون ادبی به آن اشاره شده است ؛ لزوم حضور معنوی پیر در سیر و سلوک است. یکی از مهم ترین طُرقی که قرن ها تجربه بردوش دارد، بهره مندی از رهنمون های پیرِ راه طی کرده و سلوک به ثمررسانده، است. «پیر فرزانه» یا «پیر خردمند» از برجسته ترین کهن الگوهاست که در قاموس تصوف، در سیمای «پیر طریقت» جلوه گر می شود. تاثیر، حضور و نقش آفرینی کهن الگوی پیر فرزانه، در قالب تمثیلی و نمادین در خردنامه اسکندری مهم و پررنگ است، لذا در پژوهش حاضر؛ کهن الگوی «پیر طریقت» در منظومۀ خردنامۀ اسکندری مورد مطالعه قرارگرفته است. پژوهش پیش رو به شیوه توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای انجام شده است. محدودۀ مورد مطالعه مثنوی خردنامه اسکندری جامی؛ شامل 2315 بیت است. تحلیل صوری و محتوایی این تمثیل ها، توصیف های دقیق و رسا، نمادها و رمزگشایی آن ها و تحلیل محتوایی تمثیل ها، با پرداختن به کیفیت مطلوب رساندن پیام، دیدگاه عرفانی جامی و توجه و نگرش او به «کهن الگوی پیر» را تبیین می کند.

the allegorical aspects of the archetype of wise old man in kherad name-ye-eskandari

in fact, it can be said that the allegory is a rhetorical style that has a special place not only in persian literature, but also in the literature of other nations. in the example of jami's kherad name-ye-eskandari, we are faced with a high frequency of allegorical stories. it is one of the most important topics that have always been the focus of mystical poets and is mostly referred to in literary texts in an allegorical and symbolic way; it is necessary to have the spiritual presence of the elderly in the walk. one of the most important ways, which has centuries of experience, is to benefit from the guidance of elders who have traveled the road and achieved success. pir-e-farzaneh or wise old man is one of the most prominent archetypes, which in sufism dictionary appears in the form of pir-e-tariqat. the influence, presence and role-playing of the archetype of pir-e-farzaneh, in an allegorical and symbolic form, are important and prominent in kherad name-ye-eskandari, therefore, in the present research; the archetype of pir-e-tariqat has been studied in kherad name-ye-eskandari. the upcoming research has been done in a descriptive-analytical way using library resources. the scope of study of kherad name-ye-eskandari contains 2315 lines. the formal and content analysis of these parables, detailed and expressive descriptions, symbols and their decoding and the content analysis of the parables, by addressing the optimal quality of delivering the message, explains jami's mystical perspective and his attention and attitude to the archetype of wise old man.