بررسی مقامات عرفانی(زهد، ذکر، شکر، خوف و رجا) از منظر فیض کاشانی و امام خمینی

این مقاله به بررسی مقامات عرفانی (زهد، ذکر، شکر، خوف و رجا) از منظر فیض کاشانی و امام خمینی می پردازد. پژوهش حاضر با رویکرد مقایسه ای به مقامات عرفانی این دو عارف برجسته پرداخته است که می شود با تبیین آن ها در جامعه شیوه جدیدی از معنویت را در زندگی طبیعی مردم جایگزین کرد. روش گردآوری اطلاعات در این پژوهش، کتابخانه ای و روش پردازش آن توصیفی تحلیلی بوده است. یافته های پژوهش حاضر مبیّن آن است که با توجه به این مهم که ملّامحسن فیض کاشانی از شاگردان برجسته ملاصدرا و امام خمینی (ص) از مدرسان مکتب صدرا بودند، این دو عالم بزرگ هردو به تبیین مقامات عرفانی مذکور پرداخته اند هرچند که در برخی موارد و در جزئیات با تفاوت های همراه است. بعد از بررسی آرا و دیدگاه های عرفانی فیض کاشانی و امام خمینی روشن می شود که آرای این دو عالم درخصوص مقامات عرفانی مورد مقایسه به هم نزدیک بوده و امام از آثار فیض تاثیر پذیرفته است؛ هرچند که به علت دوره زمانی حیات حضرت امام خمینی و به دلیل استمرار و توسعه رویکردهای عرفانی توسط عرفای دیگر و بهره مندی امام خمینی از آنان، توانسته است دیدگاه های جامع تری را نسبت به عرفای قبل از خود نسبت به این مقامات عرفانی ارائه دهد.

study of mystical stages (asceticism, remembrance, thanksgiving, fear and hope) from the perspective of fayz kashani and imam khomeini

mystical stages have been one of the most important movements of human perfection towards the essence of creation and the theology of the followers of this path. one of the most important issues in this study is the study of the mystical approach of fayz kashani and imam khomeini in relation to mystical stages, especially asceticism, remembrance, thanksgiving, fear and hope. the findings of the present study indicate that due to the fact that mullah mohsen fayz kashani was one of the prominent students of mulla sadrā. kashani and imam khomeini (pbuh) both were teachers of sadrā's school. these two great theologist, with a philosophical, moral and mystical nature and also a quranic approach and narration have explained the mystical stages, although in some cases and in detail with differences. the method of collecting information in this study is descriptive analysisl. the mysticism of fayz kashani and imam khomeini clearly shows that the views of them on the mystical stages are very close together. the development of mystical approaches by other mystics and the benefit of imam khomeini from them has been able to provide more comprehensive views of mystics about these mystical stages.