تاثیر درونمایه‌های عرفان اسلامی و عرفان زرتشتی بر مفهوم جسم و روح در شاهنامه

انسان، اشرف مخلوقات، موجودی است دوسوگرا که هم در خلقت و هم در سلوک، به دو سوی جسم و روح یا تعالی و پستی تعلق دارد که در داستان آفرینش با تمثیل خاک و آب یا نور و ظلمت مطرح شده است. در شاهنامه تحت تاثیر تعالیم زرتشتی و اسلامی، این اندیشه مطرح شده و بعد متعالی وجود که روح و جان است در پرتو خرد مقدس می تواند به تعالی و رستگاری برسد. اگرچه این نگرش در بسیاری از مذاهب و مکاتب فکری مطرح شده؛ با این حال آن چه ما را متقاعدمی کند که فردوسی در پردازش آفرینش انسان به تعالیم زرتشتی توجه داشته، تمرکز بر خردگرایی است. در اندیشه زرتشت، پیوستگی خاصی میان تعالی روح/ جان با پیروی از خرد است که توسط فردوسی ادامه یافته است؛ بدین ترتیب انسان می تواند با پیروی از خرد به نیکنامی و روشنی دست یابد و جان/روح را به کمال برساند. در این پژوهش که به شیوۀ توصیفی تحلیلی و بر اساس منابع کتابخانه ای انجام می شود؛ به واکاوی این اندیشه و خاستگاه آن می پردازیم.

the influence of the themes of islamic mysticism and zoroastrian mysticism on the concept of body and soul in shahnameh

man, the lord of creatures, is an ambivalent creature who, both in creation and in conduct, belongs to both sides of body and soul, or exaltation and inferiority, which is presented in the story of creation with the allegory of earth and water or light and darkness. in shahnameh, under the influence of zoroastrian and islamic teachings, this idea has been proposed and the transcendent dimension of existence, which is the soul and spirit, can reach transcendence and salvation in the light of holy wisdom. although this view has been expressed in many religions and schools of thought; however, what convinces us that ferdowsi paid attention to zoroastrian teachings in the process of human creation is a focus on rationalism. in zoroastrian thought, there is a special connection between the transcendence of the soul / soul and the following of wisdom, which has been continued by ferdowsi; in this way man can achieve goodness and enlightenment by following wisdom and perfecting the soul / spirit. in this research, which is reviewed in a descriptive analytical manner and based on library sources; we will analyze this idea and its origin.