بررسی شگردهای بلاغی در اشعار عرفانی ابن معصوم شیرازی

هدف این پژوهش، بررسی برجسته‏ترین فنون بلاغی اشعار ابنمعصوم شیرازی است. جامعه آماری مطالعه اشعار عرفانی وی ابیاتی است که ابنمعصوم فراتر از بدیع لفظی به همسوسازی آن ها با آرایه ها از طریق دیدگاه و اندیشه فکری خویش برای رسیدن به آن ها همت گماشته است. پرسش اصلی پژوهش این است که ابنمعصوم در ساختار عناصر یک بیت چه شیوه و سبکی را در به کارگیری علم بدیع و بیان مدنظر دارد. وی در سرودن اشعار به آراستن زبان و صنایع ادبی حوزه بدیع اهمیت بسیاری داده است. شناخت پربسامدترین شیوه های سخن آرایی اشعار ابنمعصوم و سبک و سیاق پیوندزدن آن ها به اندیشه های بنیادین و عرفانی اش ضروری است. ابن معصوم به این توجه دارد که سخن موثرتر سخنی است که آراسته تر باشد؛ بنابراین به انواع تصویر با هدف تاکید بر مضامین عرفانی، جلوه دیگر بخشیده است که این امر فراتر از لفظ پردازی و آراستنِ صرف ابیات است؛ هدف ابن معصوم برجسته سازی و تاثیرگذاری افکار خویش به مدد این گونه صناعات ادبی است. این کارکرد در اشعار وی تاکنون بررسی نشده است. نتیجه این است که ابن معصوم با آگاهی و تسلط بر کارکردهای علم بیان و بدیع، اشعارش را تاثیرگذارتر ساخته است. همچنین از یافته های تحقیق این است که ابن معصوم همانند برخی شاعران دوران خود در بسیاری از قصاید از آرایه های ادبی به ویژه جناس و تضاد و استعاره و تشبیه و.. استفاده نموده و از این طریق سعی در مزین کردن اشعارش داشته است.

investigation of rhetorical techniques in the mystical poems of ibn maʻṣūm shirazi

the purpose of this research is to investigate the most prominent rhetorical techniques of ibn maʻṣūm shirazi's poems. the statistical community of studying his mystical poems is the verses that ibn maʻṣūm, beyond the originality of the words, tried to align them with arrays through his perspective and intellectual thought to reach them. the main question of the research is what method and style does ibn maʻṣūm consider in the structure of the elements of a verse in applying innovative science and expression. in composing poems, he has given great importance to beautifying the language and literary arts of the field of innovation. it is necessary to know the most frequent ways of composing ibn maʻṣūm's poems and the style and context of linking them to his fundamental and mystical thoughts. ibn maʻṣūm is concerned that the most effective speech is the one that is more decorated; therefore, it has given another effect to the types of images with the aim of emphasizing mystical themes, which is beyond the wording and embellishment of the verses; ibn maʻṣūm's goal is to highlight and influence his thoughts with the help of such literary works. this function in his poems has not been investigated so far. the result is that ibn maʻṣūm has made his poems more effective by knowing and mastering the functions of the science of expression and originality. also, one of the findings of the research is that ibn maʻṣūm, like some poets of his time, used literary arrays in many poems, especially puns, contrasts, metaphors, similes, etc., and in this way he tried to embellish his poems.